Ngày Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc: giá trị thực tiễn trong giảng dạy kinh tế quân sự Mác - Lênin ở Học viện Lục quân
Sáng 20/9/1977, tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York, lá cờ đỏ sao vàng chính thức tung bay, đánh dấu thời khắc Việt Nam trở thành thành viên thứ 149 của tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh. Với lịch sử dân tộc, đây là mốc son khẳng định vị thế pháp lý quốc tế của một quốc gia độc lập, thống nhất. Đối với công tác giảng dạy lý luận ở các nhà trường quân đội, đặc biệt Học viện Lục quân, sự kiện này là nguồn tư liệu thực tiễn sống động, mang giá trị phương pháp luận sâu sắc để luận giải các quy luật về mối quan hệ giữa kinh tế và quốc phòng, kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế - xã hội với quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Kinh tế quân sự Mác - Lênin trong chương trình đào tạo sĩ quan chỉ huy - tham mưu cấp chiến thuật, chiến dịch không phải là môn học trừu tượng hay thuần túy kinh tế học mô tả. Bản chất của môn học trang bị cho học viên nghiên cứu và giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế và quốc phòng, từ đó vận dụng vào công tác quân sự và quản lý nhà nước về quốc phòng.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Duy Trinh (thứ hai từ bên phải sang) dự lễ kéo cờ Việt Nam tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York, Mỹ, ngày 21/9/1977
Sự kiện Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc cung cấp luận cứ thực tiễn đắt giá khi giảng dạy về đối ngoại quốc phòng là bộ phận quan trọng của nền ngoại giao Nhà nước Việt Nam, đóng vai trò trụ cột chiến lược nhằm bảo vệ Tổ quốc “từ sớm, từ xa”. Ngay sau năm 1975, trong bối cảnh đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, gánh chịu hậu quả nặng nề và đứng trước vòng kiềm tỏa của cấm vận, việc gia nhập Liên Hợp quốc là bước đi đột phá mở đường cho ngoại giao phục vụ tái thiết đất nước. Thông qua các cơ quan chuyên môn của Liên hợp quốc như UNDP, UNICEF, PAM..., Việt Nam từng bước tiếp cận nguồn viện trợ nhân đạo, kỹ thuật và mở rộng kênh giao lưu kinh tế. Trong bài giảng, người thầy phân tích rõ cho người học thấy: mở cửa, hội nhập không phải là sự đánh đổi chủ quyền, mà chính là phương thức mở rộng không gian sinh tồn của nền kinh tế, tạo lập thế và lực để bảo vệ vững chắc độc lập, tự chủ dân tộc.
Dấu mốc lịch sử này làm sáng tỏ sâu sắc nguyên tắc kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh - một nội dung trọng tâm trong đào tạo cán bộ quân sự ở Học viện Lục quân. Việt Nam chính thức gia nhập Liên hợp quốc vào ngày 20/9/1977 là khởi đầu để nước ta từng bước chuyển hóa thế trận đối ngoại: từ phá vỡ thế bao vây cô lập đến chủ động hội nhập sâu rộng, từ đối tượng thụ hưởng sang chủ thể có trách nhiệm đối với cộng đồng quốc tế. Minh chứng rõ nét nhất là sự tham gia của lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam vào các hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc từ năm 2014 đến nay. Khi giảng dạy, việc xâu chuỗi sự kiện gia nhập năm 1977 đến nay với việc triển khai Bệnh viện dã chiến, Đội Công binh gìn giữ hòa bình tại Nam Sudan, Abyei giúp học viên nhận thức toàn diện: sức mạnh kinh tế là nền tảng vật chất cho tiềm lực quốc phòng; ngược lại, việc chủ động tham gia các thể chế quốc tế và hoạt động hòa bình là phương thức hữu hiệu để bảo vệ Tổ quốc “từ sớm, từ xa”, tạo dựng môi trường quốc tế hòa bình, ổn định để phát triển kinh tế.
Sự kiện mang lại giá trị lớn trong việc bồi dưỡng nhãn quan chính trị - quân sự sắc bén cho người học trước bối cảnh thế giới hiện nay mang đặc trưng tổng thể là hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế, nhưng đối mặt với bất ổn và khó lường tăng cao: cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn và xung đột cục bộ; phân tuyến, phân mảnh và chuyển đổi kinh tế - công nghệ; thách thức an ninh phi truyền thống và dân số.
Nhìn lại chặng đường từ năm 1977 đến nay, người thầy hướng dẫn học viên vận dụng phương pháp biện chứng mác-xít để nhận diện: dù chủ nghĩa đế quốc và các thế lực cường quyền luôn tìm cách sử dụng đòn bẩy kinh tế để can thiệp chính trị, song xu thế đa cực, đa trung tâm, bình đẳng hóa quan hệ quốc tế tại diễn đàn Liên hợp quốc vẫn là dòng chảy tiến bộ không thể đảo ngược. Từ đó, người sĩ quan chỉ huy củng cố niềm tin vào đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Đảng; tỉnh táo phân định rõ đối tác, đối tượng trong thời kỳ mới.
Để chuyển tải trọn vẹn những giá trị ấy, đòi hỏi đội ngũ giảng viên Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở Học viện Lục quân phải đổi mới phương pháp giảng dạy. Không đơn thuần trích dẫn hay liệt kê các điều ước quốc tế, người giảng viên cần đặt sự kiện trong hệ thống quy luật kinh tế khách quan, khơi gợi học viên thảo luận, liên hệ với chức trách của người chỉ huy trung đoàn, lữ đoàn, sư đoàn trong xử lý mối quan hệ kinh tế - quốc phòng trên địa bàn đóng quân và địa bàn chiến lược.
Dấu mốc 20/9/1977 vẫn đang đồng hành cùng sự nghiệp đổi mới và phát triển của đất nước. Đưa tinh thần và bài học thực tiễn của sự kiện gia nhập Liên hợp quốc vào giảng dạy môn Kinh tế quân sự Mác - Lênin chính là cách thiết thực nhất để các bài giảng lý luận ở Học viện Lục quân luôn bắt nhịp với thực tiễn đất nước, góp phần xây dựng đội ngũ sĩ quan “vừa hồng, vừa chuyên” là yếu tố quyết định để Quân đội hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Tài liệu tham khảo
1. Giáo trình Kinh tế quân sự Mác - Lênin, Nxb QĐND, H.2015.
2. Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với quốc phòng, an ninh và đối ngoại ở Việt Nam trong bối cảnh mới, Nxb QĐND, H.2024.
3. Giáo trình Quan hệ quốc tế, dùng cho hệ đào tạo cao cấp lý luận chính trị, Nxb LLCT, H.2024.
