Học tập, thực hành theo Chủ tịch Hồ Chí Minh về thái độ, trách nhiệm đối với Tổ quốc, Nhân dân của người cán bộ, đảng viên trong giai đoạn phát triển mới
Tư tưởng, đạo đức, phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh mãi là tài sản tinh thần vô giá của Đảng và dân tộc Việt Nam, là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong “Di chúc”, Người viết: “Suốt đời tôi hết lòng hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân. Nay dù phải từ biệt thế giới này, tôi không có điều gì phải hối hận, chỉ tiếc là tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa”. Đây chính là lẽ sống, khẳng định thái độ, trách nhiệm của Người đối với Tổ quốc, Nhân dân; đồng thời cũng là triết lý để mỗi cán bộ, đảng viên học tập và thực hành theo.
Theo Hồ Chí Minh, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trước hết phải được thể hiện bằng hành động cụ thể và kết quả thực tế. Khi được giao nhiệm vụ, dù lớn hay nhỏ, khó hay dễ, cán bộ phải đem hết tinh thần, lực lượng, vượt qua khó khăn để hoàn thành đến nơi, đến chốn; không chỉ “đã làm” mà phải chú trọng “làm được gì”, chất lượng, hiệu quả và lợi ích đem lại cho tập thể, Nhân dân. Vì vậy, trách nhiệm không thể dừng ở lời hứa, cam kết hay khẩu hiệu mà phải được kiểm chứng bằng kết quả công việc.
Để thực hiện tốt trách nhiệm, cán bộ, đảng viên phải thường xuyên rèn luyện phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, đồng thời xây dựng phương pháp làm việc khoa học, chủ động, sáng tạo. Phải biết trân trọng, tiết kiệm thời gian, tài sản, công sức của Nhà nước và Nhân dân; giữ mình trong sạch, không vụ lợi, đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Chủ động, sáng tạo phải gắn với nguyên tắc, tổ chức, kỷ luật và pháp luật; dám nghĩ, dám làm đồng thời phải dám chịu trách nhiệm. Nêu cao tinh thần tự phê bình và phê bình, thường xuyên tự kiểm điểm, đánh giá kết quả, nhận rõ hạn chế, không tranh công, đổ lỗi và không ngừng hoàn thiện bản thân.

Trong giai đoạn phát triển mới, tinh thần ấy càng có ý nghĩa thiết thực. Việc học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh cần chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động, từ cam kết sang kết quả, lấy sản phẩm, chất lượng, hiệu quả công việc và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo. Qua đó xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh, đạo đức, năng lực hành động, tinh thần đổi mới và trách nhiệm cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước. Từ yêu cầu đó, cần tập trung thực hiện tốt các nội dung:
Một là, tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm và ý thức tự giác của cán bộ, đảng viên trong học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh.
Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cách mạng, làm cho mỗi cán bộ, đảng viên nhận thức sâu sắc hơn về vị trí, vai trò và trách nhiệm của mình trước Tổ quốc, Đảng, Nhà nước, Nhân dân và tập thể. Học tập Hồ Chí Minh không chỉ nhằm nâng cao nhận thức lý luận mà quan trọng hơn phải tạo ra sự chuyển biến trong hành động, trong phương pháp công tác, trong thái độ phục vụ và trong việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao. Vì vậy, cần khắc phục cách học tập nặng về truyền đạt, ghi nhớ, nghiên cứu lý luận đơn thuần; tăng cường đối thoại, trao đổi, thảo luận, xử lý các tình huống thực tiễn, liên hệ chức trách và tổng kết kinh nghiệm công tác để mỗi cán bộ, đảng viên có thể vận dụng những giá trị tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh vào giải quyết những vấn đề cụ thể của cơ quan, đơn vị. Cùng với đó, phải đề cao tính tự giác trong tu dưỡng, rèn luyện của mỗi cán bộ, đảng viên. Thường xuyên tự soi, tự sửa, tự đánh giá mình trên những vấn đề rất cụ thể: đã thực sự tận tụy với công việc hay chưa; đã sử dụng đúng mục đích thời gian, tài sản và các nguồn lực được giao hay chưa; có biểu hiện vụ lợi, cá nhân chủ nghĩa hay không; có né tránh nhiệm vụ khó, đùn đẩy trách nhiệm hay không; có thực sự gần dân, sát cơ sở, lắng nghe và tôn trọng Nhân dân hay không. Từ đó, biến việc học tập và thực hành theo Bác thành nhu cầu tự thân, thành công việc thường xuyên, liên tục và gắn chặt với quá trình thực hiện chức trách của mỗi người.
Hai là, phát huy mạnh mẽ vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ trì và người đứng đầu.
Nêu gương phải được xác định không chỉ là một yêu cầu về đạo đức mà còn là phương thức lãnh đạo, quản lý, giáo dục và xây dựng đội ngũ cán bộ. Thực tiễn cho thấy, sức thuyết phục của người cán bộ trước hết được tạo nên từ chính hành động của họ. Vì vậy, cán bộ chủ trì, người đứng đầu phải thực sự đi trước, làm trước, chịu trách nhiệm trước; phải là người tiên phong trong nhận nhiệm vụ khó, trong đổi mới phương pháp công tác, trong khắc phục khuyết điểm và trong thực hành tiết kiệm, liêm chính, chí công vô tư. Không thể đòi hỏi cấp dưới có tinh thần trách nhiệm cao nếu người đứng đầu né tránh trách nhiệm; không thể yêu cầu cán bộ, chiến sĩ đổi mới nếu cán bộ lãnh đạo bảo thủ, trì trệ; cũng không thể giáo dục cấp dưới về liêm chính nếu bản thân người lãnh đạo thiếu gương mẫu trong quản lý và sử dụng nguồn lực.
Do đó, cần cụ thể hóa trách nhiệm nêu gương của từng chức danh, nhất là cán bộ chủ trì các cấp, gắn với những yêu cầu cụ thể về bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, phương pháp lãnh đạo, tinh thần trách nhiệm và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Người đứng đầu phải thực sự là trung tâm đoàn kết, là điểm tựa về chính trị, tư tưởng và là tấm gương về phương pháp, tác phong công tác. Trong xử lý công việc phải dám quyết định, dám chịu trách nhiệm; trong tổ chức thực hiện phải sâu sát, khoa học; trong sinh hoạt phải dân chủ, cầu thị; khi có khuyết điểm phải chủ động nhận trách nhiệm và nghiêm túc khắc phục. Cùng với nêu gương, phải tăng cường tự phê bình và phê bình. Mỗi cán bộ, đảng viên cần coi việc nhận diện khuyết điểm và sửa chữa khuyết điểm là biểu hiện của bản lĩnh, trách nhiệm, không phải là sự yếu kém. Cấp trên phải tạo điều kiện để cấp dưới nói thật, góp ý thẳng; người góp ý phải khách quan, xây dựng, vì lợi ích chung, không lợi dụng phê bình để gây mất đoàn kết. Qua đó, tự phê bình và phê bình thực sự trở thành phương thức thường xuyên để tự rèn luyện, tự hoàn thiện và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Ba là, đổi mới mạnh mẽ công tác đánh giá cán bộ, đảng viên, chuyển từ coi trọng cam kết sang coi trọng kết quả thực hiện nhiệm vụ.
Đây là khâu có ý nghĩa quyết định để khắc phục bệnh hình thức trong học tập và thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh. Cần chuyển mạnh từ đánh giá chủ yếu thông qua hồ sơ, bản đăng ký, bản cam kết, số lượng các hoạt động hay báo cáo thành tích sang đánh giá bằng sản phẩm cụ thể, chất lượng công việc, tiến độ hoàn thành, hiệu quả giải quyết nhiệm vụ, khả năng tháo gỡ khó khăn, tinh thần trách nhiệm và mức độ chuyển biến thực tế của cán bộ, đảng viên. Muốn vậy, phải cụ thể hóa trách nhiệm của từng chức danh, từng vị trí công tác. Mỗi nhiệm vụ được giao cần xác định rõ người chịu trách nhiệm chính, thời gian hoàn thành, yêu cầu về chất lượng, sản phẩm đầu ra và tiêu chí đánh giá. Đánh giá cán bộ phải gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ, uy tín trong tập thể, tinh thần trách nhiệm, khả năng phối hợp và mức độ tiến bộ của cơ quan, đơn vị. Qua đó hạn chế tình trạng nhiệm vụ không rõ người chịu trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy hoặc chuyển trách nhiệm cho người khác.
Đặc biệt, cần chuyển mạnh từ “đăng ký, cam kết” sang “thực hành và kiểm chứng bằng kết quả”. Số lượng bản đăng ký, số cuộc sinh hoạt hay số lượng báo cáo không thể là tiêu chí chủ yếu để đánh giá việc học tập và làm theo Bác. Thước đo quan trọng phải là sự thay đổi trong tác phong công tác, ý thức trách nhiệm, chất lượng hoàn thành nhiệm vụ, tinh thần kỷ luật, hiệu quả phục vụ Nhân dân và sự tiến bộ thực tế của cơ quan, đơn vị. Khi kết quả thực hiện nhiệm vụ trở thành thước đo chủ yếu, việc học tập và thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ được gắn chặt với chức trách, nhiệm vụ và trách nhiệm cá nhân.
Bốn là, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, khuyến khích đổi mới sáng tạo gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.
Trong điều kiện khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ không chỉ dừng lại ở phẩm chất chính trị, đạo đức mà còn đòi hỏi năng lực tư duy, năng lực quản trị, khả năng tiếp cận tri thức mới và năng lực tổ chức thực hiện. Do đó, phải thường xuyên nâng cao trình độ, năng lực lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, giáo dục và tổ chức thực hiện nhiệm vụ; đồng thời chủ động ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vào hoạt động công tác. Đồng thời, cần xây dựng môi trường thực sự khuyến khích cán bộ đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Những cán bộ chủ động tìm tòi phương pháp mới, mạnh dạn đề xuất giải pháp, dám chịu trách nhiệm và mang lại hiệu quả thiết thực cần được khuyến khích, động viên và bảo vệ theo đúng nguyên tắc. Tuy nhiên, đổi mới sáng tạo phải luôn đặt trong khuôn khổ nguyên tắc tổ chức, kỷ luật, pháp luật và trách nhiệm giải trình. Kiên quyết không để danh nghĩa “đổi mới”, “sáng tạo” trở thành cái cớ cho hành vi tùy tiện, lạm quyền, vụ lợi hoặc vi phạm nguyên tắc.
Vì vậy, cần tạo lập môi trường công tác trong đó cán bộ có điều kiện phát huy tính chủ động, sáng tạo nhưng đồng thời phải chịu trách nhiệm đến cùng về quyết định và kết quả công việc của mình. Đây chính là sự kết hợp giữa “dám nghĩ, dám làm” với “dám chịu trách nhiệm”; giữa đổi mới với kỷ luật; giữa chủ động, sáng tạo với chấp hành nghiêm nguyên tắc. Qua đó hình thành đội ngũ cán bộ vừa có bản lĩnh, vừa có năng lực hành động, có khả năng biến chủ trương thành chương trình, kế hoạch và kết quả cụ thể.
Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước đã và đang đặt ra những yêu cầu rất cao về thái độ, trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên đối với Tổ quốc, Nhân dân. Học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh phải thực sự đi vào thực chất, lấy kết quả, hiệu quả làm thước đo chủ yếu; đồng thời không ngừng đổi mới tư duy, phương pháp lãnh đạo, chỉ huy và tổ chức thực hiện nhiệm vụ./.
Tài liệu tham khảo:
1. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2011, tập 15, tr.605-624.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2026, tập I, tr.84.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam, Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”, Hà Nội.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam, Quy định số 207-QĐ/TW ngày 26/7/2026 về những điều đảng viên không được làm, Hà Nội.





