Ngã ba Đồng Lộc - Mười đóa hoa bất tử

Một trong những biểu tượng thiêng liêng và xúc động nhất là hình ảnh 10 cô gái thanh niên xung phong đã anh dũng hi sinh tại ngã ba Đồng Lộc - những người con gái đã đi vào đất mẹ, làm nên một biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và tinh thần dũng cảm.

Ngã ba Đồng Lộc thuộc tỉnh Hà Tĩnh, từng là huyết mạch giao thông vô cùng quan trọng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đây là nơi giao nhau giữa Quốc lộ 15A và Tỉnh lộ 2 - con đường nối liền hậu phương với tiền tuyến, nơi những đoàn xe chở quân, chở hàng, chở vũ khí ngày đêm hối hả chi viện cho chiến trường miền Nam. Cũng chính vì sự hiểm yếu và quan trọng đó mà nơi đây trở thành tọa độ lửa, hứng chịu hàng nghìn trận bom của kẻ thù nhằm cắt đứt huyết mạch giao thông của quân, dân ta chi viện cho chiến trường miền Nam. Con đường độc đạo này đã được mệnh danh là “tọa độ chết”. Người ta đã thống kê rằng, mỗi mét vuông đất nơi đây đã gánh chịu ít nhất 3 quả bom tấn; từ tháng 3 đến tháng 10/1968, đế quốc Mỹ đã điên cuồng đánh phá Ngã ba Đồng Lộc 1.863 lần, với gần 50.000 quả bom các loại.

Các nữ thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc năm 1968

Trong hoàn cảnh khốc liệt ấy hàng nghìn chiến sĩ, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và người dân địa phương đã không quản hiểm nguy luôn bám trụ làm nhiệm vụ để bảo đảm thông tuyến cho xe đi qua, tất cả vì tiền tuyến thân yêu, vì miền Nam ruột thịt. Mệnh lệnh từ trái tim của tất cả các chiến sĩ Ngã ba Đồng Lộc thời đó là: “Máu có thể ngừng chảy, tim có thể ngừng đập nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắc”. Tiêu biểu là 10 nữ thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 đã tình nguyện vào tuyến lửa, làm nhiệm vụ mở đường, san lấp hố bom, bảo đảm thông đường cho xe ra tiền tuyến. Dù cho bom đạn kề cận, hiểm nguy rình rập từng giờ, từng phút, các chị vẫn kiên cường bám trụ nơi chiến trường ác liệt, giữ vững tinh thần “Sống bám đường, chết kiên cường dọc đường ra trận”.

Ngày 24/7/1968, trong một trận ném bom giữ dội của máy bay Mỹ. Mặt Đường 15A đã nham nhở các hố bom. Nhận lệnh, đúng 12 giờ trưa, 10 cô gái thanh niên xung phong do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng chưa kịp ăn cơm, vội chia nhau nắm mỳ luộc, rồi cầm cuốc xẻng gọi nhau ra mặt đường san lấp hố bom. Dưới mặt đất các chị cứ đào, xúc... bằng bất cứ giá nào để Đường 15A phải được thông suốt cho đoàn xe chi viện đặc biệt cho chiến trường miền Nam đi qua được an toàn trong đêm đó. 16 giờ cùng ngày, đến Lượt ném bom thứ 15, một tốp máy bay Mỹ lao tới trút bom dữ dội, nhằm thẳng mục tiêu nơi các chị đang làm đường phía dưới. Mười cô gái đã cùng nhau lánh tạm vào một căn hầm gần nhất bên đường, đợi cho máy bay đi qua sẽ ra làm tiếp cung đường còn lại. Bỗng một loạt bom rơi, đánh sập hầm… và tất cả bị vùi lấp…

Di ảnh của 10 cô gái TNXP ngã ba Đồng Lộc được phục chế và treo tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc

Các chị đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, người lớn nhất là Võ Thị Tần 24 tuổi, người nhỏ nhất là Nguyễn Thị Xuân 17 tuổi. Càng cảm động hơn nữa khi đến ngày thứ 3 đồng đội mới tìm thấy thi thể của chị Hồ Thị Cúc trên đồi Trọ Voi trong tư thế ngồi, đầu đội nón, bên cạnh là cái cuốc, 10 đầu ngón tay bị ứa máu. Họ là những đóa hoa tuổi xuân đã hóa thành bất tử, hóa thân vào lòng đất để Tổ quốc nở hoa độc lập hôm nay.

Dù không trực tiếp cầm súng chiến đấu nơi trận tuyến, nhưng sự hi sinh của các chị không hề nhỏ bé. Trái lại, đó là minh chứng hùng hồn cho tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Các chị là hình ảnh cao đẹp nhất của người phụ nữ Việt Nam thời chiến dũng cảm, kiên trung, đầy trách nhiệm và chan chứa tình yêu quê hương. Sự hy sinh của các chị là bản anh hùng ca bất tử, là lời nhắc nhở thiêng liêng về giá trị của hòa bình và lòng yêu nước. Tên tuổi của các chị mãi mãi khắc ghi trong trái tim của muôn triệu người dân Việt Nam, là nguồn động lực thôi thúc thế hệ trẻ hôm nay sống có lý tưởng, biết cống hiến và trân trọng những giá trị đã được đánh đổi bằng máu và nước mắt.

Kỷ niệm 58 năm ngày 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã anh dũng hi sinh và ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, bày tỏ lòng biết ơn, tri ân sự cống hiến, hy sinh và đóng góp to lớn của cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, các tầng lớp nhân dân trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, chúng ta thành kính trước anh linh các anh hùng liệt sỹ, các thương binh, bệnh binh, các mẹ Việt Nam anh hùng, các cựu chiến binh, những người đã cống hiến và hi sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Họ không chỉ sống mãi trong lịch sử dân tộc, mà còn sống mãi trong trái tim mỗi người Việt Nam yêu nước.

Tri ân ngày thương binh liệt sỹ 27/7 tại khu di tích Ngã ba Đồng Lộc

Tự hào với truyền thống lịch sử hào hùng của dân tộc, cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên, chiến sĩ trong toàn Học viện nguyện tiếp tục ra sức học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ mọi mặt, dũng cản đương đầu với những thách thức của tri thức, công nghệ mới thi đua lập thành tích chào mừng đợt thi đua cao điểm “Phất cao cờ hồng tháng tám - thi đua giành 3 nhất”, phong trào “Quân đội thi đua đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số” và “Bình dân học vụ số”; sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao./.

N.V.S