Vận dụng quan điểm Đại hội XIV của Đảng về kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh và đối ngoại vào giảng dạy ở Học viện Lục quân

Kế thừa truyền thống dựng nước phải đi đôi với giữ nước và tư tưởng kết hợp kinh tế với quốc phòng của ông cha ta; đồng thời, nhận thức, vận dụng sáng tạo nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp kinh tế với quốc phòng đã sớm được xác định trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, được thể hiện trong các chỉ thị, nghị quyết, đường lối kinh tế và quân sự của Đảng, chính sách của Nhà nước, trở thành một chủ trương nhất quán xuyên suốt tiến trình cách mạng Việt Nam.

Học viện Lục quân là nơi đào tạo đội ngũ cán bộ quân sự cấp chiến thuật-chiến dịch, đây là đội ngũ cán bộ của các đơn vị trong toàn quân; trong đó lĩnh vực quản lý kinh tế, kinh tế quân sự và kết hợp kinh tế với quốc phòng. Do đó, vận dụng quan điểm Đại hội XIV của Đảng về kết hợp kinh tế với quốc phòng và đối ngoại vào giảng dạy cho đội ngũ cán bộ này có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của Học viện và tăng cường củng cố nền quốc phòng toàn dân, góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Những quan điểm chỉ đạo kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh và đối ngoại được trình bày trong các văn kiện đại hội của Đảng qua các kỳ đại hội là tư duy chiến lược xuyên suốt và ngày càng hoàn thiện của Đảng. Vì vậy, khi nghiên cứu, vận dụng vào giảng dạy cần thực hiện tốt một số nội dung cơ bản sau:

Một là, tiếp tục khẳng định kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh và đối ngoại là vấn đề khách quan có tính chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hôi chủ nghĩa.

Kinh tế là nền tảng vật chất, cung cấp nguồn lực để xây dựng lực lượng vũ trang và củng cố thế trận quốc phòng toàn dân. Ngược lại, quốc phòng, an ninh vững chắc tạo môi trường hòa bình, ổn định, điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế bền vững.

Đối ngoại giúp tranh thủ nguồn lực bên ngoài để phát triển kinh tế, hóa giải các nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ Tổ quốc “từ khi nước còn chưa nguy”.

Các chiến lược kinh tế - xã hội vùng biên giới, biển đảo luôn gắn liền với xây dựng các khu kinh tế - quốc phòng và cột mốc chủ quyền; qua đó vừa nâng cao đời sống Nhân dân, vừa bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia. 

Việc kết hợp chặt chẽ giữa kinh tế với quốc phòng, an ninh và đối ngoại là tư duy chiến lược nhất quán của Đảng, mang tính quy luật khách quan nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp để bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống. 

Đại hội XIV của Đảng xác định: “Đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc; kiên định độc lập, tư chủ; chủ động tích cực và có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế; tận dụng hiệu quả cơ hội hợp tác; đưa các quan hệ đối tác đi vào chiều sâu, thực chất; kết hợp chặt chẽ đối ngoại với quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế; giữ vững nguyên tắc nhưng mềm dẻo, linh hoạt về sách lược”[1]. Do đó, nội dung đưa vào giảng dạy cần nhấn mạnh quan điểm của Đảng về bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, kiên định độc lập, tự chủ, chủ động, tích cực và có trách nhiệm, tận dụng hiệu quả cơ hội hợp tác; tăng cường đối thoại và tin cậy chính trị, đột phá về hợp tác kinh tế - thương mại, mở rộng sang các lĩnh vực mới, gắn kết ngoại giao nhân dân. Ngoại giao giúp tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định và hợp tác để phát triển kinh tế; ngược lại, nền kinh tế vững mạnh cùng quốc phòng, an ninh hùng mạnh là điểm tựa vững chắc cho vị thế đàm phán của đối ngoại; gắn kết chặt chẽ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội với củng cố tiềm lực quốc phòng; xây dựng các khu kinh tế - quốc phòng tại các địa bàn chiến lược, biên giới và hải đảo để tạo “thế trận lòng dân” vững chắc; giữ vững độc lập, tự chủ, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ; kiên định bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng và lợi ích quốc gia - dân tộc là tối thượng; vận dụng linh hoạt phương châm “thêm bạn bớt thù”, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế; ứng xử khôn khéo trong các tranh chấp và tận dụng tối đa cơ hội hợp tác kinh tế mà không bị lệ thuộc hay mắc kẹt vào các cạnh tranh địa chính trị giữa các cường quốc.

Hai là, làm rõ quan điểm Đại hội XIV của Đảng: “…kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa quốc phòng, an ninh với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại để phát huy sức mạnh mềm Việt Nam góp phần tạo thế và lực mới cho đất nước”[2].

Kết hợp chặt chẽ quốc phòng, an ninh với kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại là chủ trương chiến lược xuyên suốt của Đảng. Đây là sự gắn kết chặt chẽ nhằm tạo sức mạnh tổng hợp để bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, đồng thời huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ công cuộc xây dựng, phát triển đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa. Chiến lược này giúp phát huy sức mạnh mềm quốc gia, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa và tạo lập thế, lực mới cho đất nước, một trong những nhân tố quyết định thắng lợi và bài học thành công của cách mạng Việt Nam được thể hiện rõ trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Phát triển kinh tế gắn với xây dựng các khu vực phòng thủ vững chắc, kết hợp chặt chẽ giữa phát triển vùng miền với thế trận quốc phòng toàn dân; tiềm lực kinh tế vững vàng là nền tảng vật chất để củng cố sức mạnh quân sự. Khơi dậy lòng yêu nước, truyền thống văn hóa và xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc. Các giá trị lịch sử, nhân văn và bản sắc dân tộc là cội nguồn sức mạnh nội sinh và sức mạnh mềm của Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế. Ngoại giao đóng vai trò “đi trước mở đường”, chủ động tạo môi trường hòa bình, ổn định để phát triển. Sự hội nhập quốc tế sâu rộng cùng với chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ giúp nâng tầm vị thế, tranh thủ nguồn lực bên ngoài. 

Sức mạnh mềm của Việt Nam được tạo nên từ sự hấp dẫn, sức thuyết phục của văn hóa, chế độ chính trị, uy tín quốc tế và các giá trị cốt lõi: hòa bình, nhân văn, tình hữu nghị. Sự kết hợp giữa các trụ cột trên giúp Việt Nam chủ động ngăn ngừa nguy cơ xung đột, bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền bằng biện pháp hòa bình. Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trên trường quốc tế, thu hút đầu tư, du lịch và chuyển giao công nghệ. Lan tỏa hình ảnh một Việt Nam là thành viên tích cực, đối tác tin cậy và có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Qua đó, đất nước không chỉ giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an sinh xã hội mà còn tạo ra vị thế vững chắc hơn để ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống toàn cầu: biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an ninh mạng. Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ then chốt nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Ba là, làm rõ quan điểm Đại hội XIV của Đảng khẳng định: “…xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân, gắn với thế trận lòng dân, xây dựng khu vực phòng thủ chủ động, vững chắc[3].

Xây dựng nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân vững chắc là nhiệm vụ chiến lược, kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế, xã hội với quốc phòng, an ninh, dựa trên “thế trận lòng dân” làm nền tảng cốt lõi để bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Vì vậy, xây dựng, phát triển kinh tế phải luôn gắn chặt chẽ với xây dựng phát triển văn hóa, xã hội; xây dựng, phát triển kinh tế phải đi đôi với việc giải quyết công bằng xã hội, gắn liền với việc xây dựng một xã hội lành mạnh, tạo ra cơ sở kinh tế, xã hội cho nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân vững mạnh toàn diện; bảo vệ độc lập chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ an ninh chính trị, an ninh kinh tế, văn hoá, tư tưởng và an ninh xã hội; giảm tội phạm, tai nạn, tệ nạn xã hội; góp phần giữ vững ổn định chính trị của đất nước, ngăn ngừa, đẩy lùi và làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động thù địch, không để bị động bất ngờ trước mọi tình huống có thể xảy ra.

Bốn là, làm rõ quan điểm Đại hội XIV của Đảng: “Đẩy mạnh đột phá phát triển công nghiệp quốc phòng, công nghiệp an ninh, tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại”[4].

Chủ trương của Đảng là tư duy chiến lược mang tính sống còn nhằm bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong kỷ nguyên mới. Trọng tâm này được tích hợp sâu vào định hướng phát triển đất nước, đặt nền móng cho việc xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Tự chủ, tự lực, tự cường, giảm thiểu sự lệ thuộc vào công nghệ và vũ khí nước ngoài, chủ động nghiên cứu và làm chủ hoàn toàn khâu thiết kế, chế tạo vũ khí, trang thiết bị chuyên dụng. Lưỡng dụng, kết hợp kinh tế và quốc phòng, tối ưu hóa nguồn lực bằng việc chế tạo các sản phẩm phục vụ đồng thời cho cả mục đích quân sự, an ninh và phát triển kinh tế, xã hội. Hiện đại hóa, tập trung ứng dụng công nghệ lõi, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ vật liệu mới vào quy trình nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm.

Kết hợp kinh tế kinh tế với quốc phòng, an ninh và đối ngoại là quan điểm nhất quán, xuyên suốt và được Đại hội XIV của Đảng phát triển trong kỷ nguyên mới. Do đó, vận dụng những quan điểm mới, phát triển của Đảng về kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh và đối ngoại vào giảng dạy ở Học viện Lục quân là việc có ý nghĩa rất thiết thực, nhằm nâng cao nhận thức và năng lực lãnh đạo, tổ chức, chỉ huy, quản lý đơn vị thực hiện nhiệm vụ đạt hiệu quả cao của đội ngũ học viên sau khi ra trường. Đồng thời góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới./.

T.N.T

Tài liệu tham khảo

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, tr.33-34.

[2,3,4] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, tr.114.