Sự kiện ngày 10/5/1972 là một trong những dấu mốc biểu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, phản ánh rõ nét bước phát triển về nghệ thuật tác chiến của Không quân Nhân dân Việt Nam. Trước cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ hai với quy mô lớn, cường độ cao của Mỹ, lực lượng Không quân ta đã vận dụng sáng tạo các hình thức, phương pháp chiến đấu, góp phần làm thất bại ý đồ giành ưu thế trên không của đối phương.
Năm 1972, Mỹ tiến hành leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân và hải quân với lực lượng mạnh, vũ khí, trang bị hiện đại, thủ đoạn tác chiến ngày càng tinh vi. Mục tiêu của đối phương là giành quyền kiểm soát bầu trời, cắt đứt tuyến chi viện chiến lược và tạo sức ép trên bàn đàm phán.
Trong bối cảnh đó, Không quân Nhân dân Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp thiết phải phát triển nghệ thuật tác chiến phù hợp, khắc phục hạn chế về trang bị, phát huy tối đa yếu tố con người, tận dụng thế trận phòng không nhân dân để nâng cao hiệu quả chiến đấu.
Trung đoàn không quân 921 chuyển cấp sẵn sàng chiến đấu bảo vệ bầu trời Hà Nội, năm 1972
Ngày 10/5/1972 ghi nhận nhiều trận không chiến tiêu biểu, trong đó Không quân Nhân dân Việt Nam đã tổ chức lực lượng hợp lý, lựa chọn thời cơ chính xác, triển khai chiến đấu linh hoạt, đạt hiệu suất cao.
Những điểm nổi bật về nghệ thuật tác chiến thể hiện trong ngày này gồm:
Một là, chủ động nắm địch, tạo và chớp thời cơ: Lực lượng Không quân đã nghiên cứu kỹ quy luật hoạt động của không quân Mỹ, từ đó lựa chọn thời điểm xuất kích phù hợp, đánh vào lúc đối phương sơ hở.
Hai là, vận dụng linh hoạt chiến thuật không chiến: Các phi công đã kết hợp nhiều hình thức cơ động, tiếp cận mục tiêu từ các hướng bất ngờ, hạn chế ưu thế về trang bị và số lượng của đối phương.
Ba là, hiệp đồng chặt chẽ với lực lượng phòng không: Đây là nét đặc sắc trong nghệ thuật quân sự Việt Nam, tạo nên thế trận phòng không nhiều tầng, nhiều lớp, gây khó khăn cho hoạt động của không quân Mỹ.
Bốn là, phát huy yếu tố con người: Bản lĩnh, trình độ và tinh thần chiến đấu của phi công là yếu tố quyết định, giúp khai thác hiệu quả tính năng vũ khí, trang bị.
Qua sự kiện ngày 10/5/1972, có thể thấy nghệ thuật tác chiến của Không quân Nhân dân Việt Nam đã có bước phát triển rõ rệt:
Thứ nhất, từ bị động sang chủ động tiến công.
Qua thực tiễn chiến đấu ngày 10/5/1972, Không quân Nhân dân Việt Nam đã chuyển từ thế bị động đánh trả sang chủ động tổ chức các trận không chiến có chuẩn bị. Việc lựa chọn mục tiêu, thời cơ và hướng tiến công ngày càng linh hoạt, thể hiện rõ khả năng làm chủ tình huống và từng bước giành quyền chủ động trên không.
Thứ hai, từ tác chiến đơn lẻ đến hiệp đồng binh chủng chặt chẽ.
Không quân đã phối hợp ngày càng hiệu quả với các lực lượng phòng không, radar, tên lửa, hình thành thế trận tác chiến liên hoàn, nhiều tầng, nhiều lớp. Sự hiệp đồng này không chỉ nâng cao hiệu quả chiến đấu mà còn tạo nên sức mạnh tổng hợp, hạn chế ưu thế về kỹ thuật và hỏa lực của đối phương.
Thứ ba, từ kinh nghiệm thực tiễn đến phát triển thành nghệ thuật tác chiến.
Những kinh nghiệm tích lũy qua chiến đấu đã được tổng kết, phát triển thành các nguyên tắc và phương thức tác chiến ngày càng hoàn chỉnh. Trình độ tổ chức chỉ huy, sử dụng lực lượng và vận dụng chiến thuật không chiến được nâng lên rõ rệt, phản ánh bước trưởng thành về nghệ thuật quân sự của Không quân Nhân dân Việt Nam.
Sự kiện ngày 10/5/1972 không chỉ có ý nghĩa về mặt quân sự mà còn mang giá trị lý luận sâu sắc, góp phần bổ sung và phát triển nghệ thuật quân sự Việt Nam trong chiến tranh hiện đại. Đồng thời, đây còn là nguồn tư liệu thực tiễn quý báu đối với công tác nghiên cứu, giảng dạy và giáo dục đào tạo trong các nhà trường quân đội, đặc biệt đối với bộ môn Không quân, Khoa Quân chủng và Học viện Lục quân.
Đối với bộ môn Không quân và Khoa Quân chủng: Sự kiện ngày 10/5/1972 là dấu mốc tiêu biểu thể hiện sự trưởng thành vượt bậc của Không quân Nhân dân Việt Nam trong nghệ thuật tác chiến trên không. Những bài học về chủ động nắm địch, lựa chọn thời cơ và vận dụng chiến thuật linh hoạt vẫn có giá trị quan trọng trong nghiên cứu, giảng dạy và xây dựng lực lượng không quân hiện nay.
Đối với Học viện Lục quân: Sự kiện ngày 10/5/1972 khẳng định sức mạnh của nghệ thuật hiệp đồng quân binh chủng trong chiến tranh hiện đại. Đây là cơ sở thực tiễn sinh động giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu, giảng dạy, bồi dưỡng tư duy chỉ huy, tham mưu cho cán bộ, học viên và góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, ý chí quyết chiến quyết thắng và niềm tự hào dân tộc cho cán bộ, học viên Học viện Lục quân. Đồng thời, khẳng định giá trị của nghệ thuật quân sự Việt Nam trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới./.
