Vận dụng quan điểm Đại hội XIV của Đảng về chủ nghĩa xã hội vào giảng dạy học phần chủ nghĩa xã hội khoa học ở học viện lục quân hiện nay

Quan điểm của Đại hội XIV về chủ nghĩa xã hội không đơn thuần là sự kế thừa các văn kiện trước đó mà là một bước đột phá về chất trong tư duy phát triển. Sợi chỉ đỏ xuyên suốt vẫn là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đến Đại hội XIV đã được làm sâu sắc hơn thông qua khái niệm tự chủ chiến lược và khát vọng hùng cường. Độc lập dân tộc trong kỷ nguyên số không chỉ dừng lại ở việc giữ vững chủ quyền lãnh thổ, mà còn mở rộng ra quyền tự chủ về tư duy phát triển, khả năng đứng vững trước các vòng xoáy áp đặt của chính trị cường quyền trong một thế giới đa cực. Đảng ta khẳng định rằng, chỉ có đi lên chủ nghĩa xã hội Việt Nam mới thực sự có đủ sức mạnh nội sinh để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu mà không bị hòa tan, giữ vững được bản sắc dân tộc và bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc.

Một trong những điểm sáng nhất của Đại hội XIV là việc cụ thể hóa mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam thông qua những chỉ số hạnh phúc và sự phồn vinh của nhân dân. Chủ nghĩa xã hội giờ đây không còn là những khái niệm lý thuyết xa vời mà hiện hữu sinh động qua mục tiêu hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Trên cơ sở tám đặc trưng của chủ nghĩa xã hội, Đại hội XIV đã bổ sung ba trụ cột đó là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và thể chế dân chủ. Sự bổ sung này cho thấy một tầm nhìn toàn diện, nơi con người được đặt vào vị trí trung tâm, là chủ thể và cũng là mục tiêu cao nhất của mọi chính sách phát triển. Đặc biệt, việc xác lập mối quan hệ biện chứng giữa sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại trong kỷ nguyên cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã mở ra hướng đi mới cho việc giải phóng sức sản xuất. Đảng xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo chính là động lực chính để đưa Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển vào giữa thế kỷ XXI.

Về phương diện giai cấp, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam đã được bổ sung những nội dung mang tính thời đại sâu sắc. Trong kỷ nguyên số, giai cấp công nhân không chỉ là những người lao động chân tay truyền thống mà đang chuyển mình mạnh mẽ thành lực lượng lao động trí tuệ, làm chủ các công nghệ lõi và dẫn dắt tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Đây là cơ sở lý luận quan trọng để bác bỏ các quan điểm sai trái muốn tách rời vai trò lãnh đạo của Đảng khỏi giai cấp công nhân trong bối cảnh mới. Đồng thời, việc giải quyết các mối quan hệ lớn như giữa đổi mới, ổn định và phát triển, hay giữa kinh tế thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa, đã cho thấy bản lĩnh và sự linh hoạt của Đảng trong việc hóa giải các mâu thuẫn nảy sinh từ thực tiễn, đảm bảo đất nước phát triển nhanh nhưng bền vững, không đánh đổi công bằng xã hội lấy tăng trưởng đơn thuần.

Học viện Lục quân là trung tâm giáo dục – đào tạo và nghiên cứu khoa học quân sự có uy tín và vị thế hàng đầu trong hệ thống nhà trường quân đội và giáo dục quốc dân. Các môn học khoa học xã hội và nhân văn quân sự nhằm trang bị cho các đối tượng học viên thế giới quan, phương pháp luận khoa học; xây dựng bản lĩnh, ý chí, quyết tâm và kỹ năng tiến hành công tác đảng, công tác chính trị. Trong đó, bộ môn Chủ nghĩa xã hội khoa học đóng vai trò quan trọng, giúp học viên nhận thức sâu sắc về quy luật vận động của xã hội và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.

Để nâng cao chất lượng giảng dạy học phần Chủ nghĩa xã hội khoa học theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng, giải pháp đầu tiên và mang tính quyết định chính là nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên. Người giảng viên phải là những người đi đầu trong việc nghiên cứu, quán triệt sâu sắc các văn kiện của Đảng để có thể chuyển tải nội dung một cách chính xác và hiệu quả. Thời gian quan Học viện đã tổ chức các đợt bồi dưỡng, tập huấn, hội thảo khoa học, tạo điều kiện cho giảng viên được tiếp cận với các chuyên gia đầu ngành và thực tế sinh động của các địa phương, đơn vị. Qua đó giảng viên không chỉ nắm chắc lý luận mà còn biết vận dụng vào thực tiễn một cách linh hoạt sáng tạo để giải đáp thỏa đáng những thắc mắc của học viên, đồng thời chú trọng rèn luyện đạo đức nghề nghiệp và bản lĩnh chính trị để thực sự là tấm gương sáng cho học viên noi theo.

Bên cạnh yếu tố con người, việc đổi mới nội dung và chương trình giảng dạy là một yêu cầu bắt buộc và mang tính khách quan. Học viện đã tiến hành rà soát, điều chỉnh hệ thống giáo trình, bài giảng theo hướng tinh giản các nội dung cũ, lạc hậu và bổ sung kịp thời các quan điểm mới về mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình. Việc tích hợp các vấn đề thực tiễn quân sự vào bài giảng cần được thực hiện một cách nhuần nhuyễn, ví dụ như khi giảng về thời đại ngày nay, giảng viên có thể liên hệ với vai trò của đội ngũ cán bộ, chiến sĩ trong việc làm chủ vũ khí trang bị kỹ thuật hiện đại trong chiến tranh công nghệ cao. Nội dung bài giảng cần phải đảm bảo tính đảng, tính khoa học, tính logic nhưng cũng phải rất linh hoạt, gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái trên không gian mạng hiện nay.

Một khâu không kém phần quan trọng là đổi mới công tác kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học viên. Thời gian qua Học viện đã chuyển dịch trọng tâm từ việc đánh giá khả năng ghi nhớ kiến thức sang đánh giá năng lực tư duy, khả năng vận dụng lý luận để giải quyết các tình huống thực tiễn. Hình thức thi và kiểm tra được đa dạng hóa, kết hợp giữa tự luận với vấn đáp, tiểu luận và các báo cáo thực tế để kích thích sự tìm tòi, sáng tạo của học viên. Việc đánh giá được thực hiện một cách khách quan, công tâm, lấy sự tiến bộ về tư duy chính trị và khả năng hành động làm thước đo chính, từ đó tạo ra động lực để học viên tự giác học tập và nghiên cứu.

Cuối cùng, phát huy tối đa vai trò tự học và tự nghiên cứu của học viên dưới sự hướng dẫn của giảng viên. Trong mô hình học viện thông minh, hiện đại, người học phải là trung tâm của quá trình đào tạo. Học viện đã từng bước đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng thông tin, xây dựng thư viện số và các cơ sở dữ liệu hiện đại, đa dạng để tạo môi trường thuận lợi cho học viên tự tra cứu, học tập mọi lúc mọi nơi. Giảng viên thay vì chỉ cung cấp kiến thức, trở thành người hướng dẫn phương pháp nghiên cứu, cách thức chọn lọc và xử lý thông tin trong biển dữ liệu khổng lồ của thời đại số. Tinh thần tự học, tự rèn luyện sẽ giúp học viên không chỉ nắm vững kiến thức trong trường mà còn hình thành thói quen học tập suốt đời, sẵn sàng đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn huấn luyện, chiến đấu và xây dựng quân đội sau khi tốt nghiệp.

Vận dụng quan điểm Đại hội XIV của Đảng về chủ nghĩa xã hội vào giảng dạy học phần Chủ nghĩa xã hội khoa học tại Học viện Lục quân là một nhiệm vụ vừa mang tính cấp bách, vừa mang tính chiến lược lâu dài. Khi mỗi học viên bước ra khỏi giảng đường Học viện Lục quân với một hành trang lý luận vững chắc, được tôi luyện qua thực tiễn, họ sẽ trở thành những hạt nhân chính trị nòng cốt tại các đơn vị, góp phần xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Đó chính là sự đóng góp thiết thực nhất của công tác giáo dục lý luận chính trị vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, đưa dân tộc ta vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình hùng cường và thịnh vượng.

N.H.M

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, II, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
3. Học viện Lục quân (2025), Nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ giáo dục - đào tạo và nghiên cứu khoa học giai đoạn 2025 - 2030.