Đặt công chúng ở vị trí trung tâm - sợi chỉ đỏ xuyên suốt của nền báo chí cách mạng Việt Nam

Quá trình lãnh đạo phong trào cách mạng thế giới, các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin luôn đề cao vai trò của báo chí đối với việc giáo dục quần chúng cách mạng. V.I.Lênin đã khẳng định: Sử dụng báo chí làm phương tiện thức tỉnh quần chúng lao động và làm vũ khí đấu tranh chống lại các trào lưu tư tưởng, lý luận phản mác xít, đấu tranh chống tệ quan liêu, tham nhũng, hối lộ, lười biếng lao động và học tập, vô trách nhiệm, bệnh kiêu ngạo cộng sản chủ nghĩa… trong bộ máy của Đảng và Nhà nước Xô viết thời kỳ đó.

Vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng báo chí để hướng đến mục đích tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam, sáng lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam để lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành thắng lợi. Khi đặt vấn đề “Cách mệnh trước hết phải có cái gì? Người trả lời: “Trước hết phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi”[1]. Nghĩa là, Người rất nhấn mạnh đến nhiệm vụ vận động, giác ngộ, tập hợp quần chúng cách mạng cho sự nghiệp lãnh đạo công cuộc giải phóng dân tộc Việt Nam.

Ảnh minh họa (Nguồn: Báo Quân đội nhân dân, ngày 31/12/2021)

Đồng thời, báo chí được sử dụng là một vũ khí đấu tranh, vạch trần bản chất xâm lược, áp bức, bóc lột đối với nhân dân thuộc địa của chủ nghĩa thực dân Pháp; nhằm thức tỉnh, giác ngộ nhân dân các dân tộc thuộc địa, nhất là đồng bào trong nước đứng lên đấu tranh giành độc lập dân tộc. Những quan điểm, tư tưởng sáng tạo, phù hợp với cách mạng Việt Nam, như: Muốn giải phóng dân tộc thực sự, hoàn toàn thì phải “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”, “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác là con đường cách mạng vô sản”[2]; “Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải có con người xã hội chủ nghĩa, muốn có con người xã hội chủ nghĩa phải có tư tưởng xã hội chủ nghĩa”; “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết/Thành công, thành công, đại thành công”[3]... đã thấm sâu vào tư tưởng, tình cảm, ý chí cách mạng của mỗi người dân Việt Nam. Đây là nhân tố đặc biệt quan trọng, góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam từ khi có Đảng lãnh đạo đến nay. Có thể khẳng định, báo chí Cách mạng Việt Nam đã luôn luôn đặt công chúng ở vị trí trung tâm của các tổ chức, mỗi nhà báo trong quá trình tác nghiệp và thực hiện nghĩa vụ, trách nhiệm thiêng liêng, cao cả đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Ảnh minh họa (Nguồn: Báo Quân đội nhân dân ngày 19/6/2026)

Trải qua 101 năm, Báo chí cách mạng Việt Nam đã phát huy vai trò tiên phong của mình trong công tác tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ quần chúng Nhân dân luôn đồng hành cùng những chặng đường đấu tranh kiên cường của Đảng và Nhân dân ta. Đồng thời, là chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, phản ánh kịp thời tâm tư, nguyên vọng, những bức xúc của công chúng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; góp phần quan trọng trong cuộc đấu tranh phòng chống, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đầy cam go, thử thách, làm trong sạch đội ngũ cán bộ, đảng viên, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và vì mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Trong kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên số, không gian mạng, ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo vào công tác báo chí; trong khi đó Việt Nam là nước có khoảng 85,6 triệu người dùng Internet, tương đương 84,2% dân số và khoảng 79 triệu định danh người dùng mạng xã hội, tổng số tài khoản người Việt sử dụng mạng xã hội trong nước khoảng 110 triệu; môi trường mạng cũng dễ bị chi phối bởi cảm xúc nhất thời đến công chúng, nhất là những thông tin giả, thông tin sai lệch, mập mờ, đánh cắp bản quyền... làm cho việc tiếp nhận, sử dụng, nhận định, đánh giá những thông tin trên báo chí của công chúng sẽ ảnh hưởng vô cùng lớn. Chính vì vậy, các cơ quan báo chí và mỗi nhà báo phải vững về bản lĩnh “bút sắc, lòng trong”, trong sáng về đạo đức, trước mọi sức ép, sâu sắc nhân văn, tinh thông công nghệ, thực sự chuyên nghiệp với thái độ lao động nghề nghiệp nghiêm túc, tâm huyết, làm chủ không gian số; tiếp tục là chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng - văn hóa - thông tin số. Các cơ quan báo chí phấn đấu trở thành một tòa soạn số hiện đại, một trung tâm dữ liệu và tri thức, phải thực sự là nơi công chúng tin cậy, tìm đến là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống của họ; tuyệt đối không phải nơi chạy theo xu hướng; mà phải biến truyền thống cách mạng của báo chí thành động lực thúc đẩy sự nghiệp đổi mới đất nước trong kỷ nguyên mới.

Kỷ niệm 101 năm Ngày truyền thống của Báo chí Cách mạng Việt Nam là dịp để mỗi nhà báo, các cơ quan báo chí tiếp tục phát huy truyền thống, đổi mới sáng tạo trong nghề nghiệp, luôn đặt công chúng ở vị trí trung tâm để phản ánh, phục vụ kịp thời tâm tư, nguyện vọng của công chúng, là địa chỉ tin cậy cho công chúng thưởng thức giá trị văn hóa mà báo chí mang lại. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tin tưởng và khẳng định rằng: “Báo chí cách mạng Việt Nam sẽ tiếp tục đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân trong thời đại số”[4].

[1] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2011, tập 2, tr.289.