Tri ân lực lượng dân công hỏa tuyến - những người góp phần làm nên sức mạnh hậu cần, kỹ thuật trong chiến tranh

Tháng Bảy hằng năm, cùng với cả nước hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7), mỗi người Việt Nam lại thành kính tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh và những người đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Đó không chỉ là dịp để tri ân những người đã trực tiếp cầm súng chiến đấu, mà còn là dịp để ghi nhớ công lao của biết bao con người đã âm thầm góp sức cho sự nghiệp giải phóng dân tộc trên những cương vị khác nhau. Trong số đó có lực lượng dân công hỏa tuyến - những người không đứng trong đội hình chiến đấu nhưng luôn có mặt ở những nơi gian khổ, ác liệt nhất để mở đường, vận chuyển lương thực, vũ khí, đạn dược, tải thương, bảo đảm giao thông và thực hiện nhiều nhiệm vụ phục vụ chiến đấu.

Các hoạt động của lực lượng dân công hỏa tuyến

Trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt là trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, lực lượng dân công hỏa tuyến đã trở thành một bộ phận quan trọng của thế trận chiến tranh nhân dân, góp phần tạo nên sức mạnh hậu cần, kỹ thuật to lớn, bảo đảm cho bộ đội duy trì sức chiến đấu và giành thắng lợi quyết định. Hàng chục vạn dân công với những chiếc xe đạp thồ, đôi quang gánh, con ngựa thồ hay chính đôi vai của mình đã vượt núi, băng rừng, ngày đêm đưa lương thực, đạn dược, thuốc men và nhiều loại vật chất đến chiến trường. Nhiều người đã anh dũng hy sinh hoặc để lại một phần máu thịt trên những tuyến đường tiếp vận, song những cống hiến của họ luôn được Đảng, Nhà nước và nhân dân trân trọng, ghi nhớ.

Các hoạt động xe đạp thồ, ngựa thồ của lực lượng dân công hỏa tuyến

Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa nhưng những bài học về phát huy sức mạnh của lực lượng dân công trong bảo đảm hậu cần, kỹ thuật vẫn còn nguyên giá trị cả về lý luận và thực tiễn. Đối với Khoa Hậu cần - Kỹ thuật, Học viện Lục quân, việc nghiên cứu, khai thác và đưa những bài học lịch sử đó vào giảng dạy không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ chỉ huy mà còn giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", bồi đắp lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm của học viên đối với các thế hệ cha anh đã cống hiến, hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Những người làm nên sức mạnh từ phía sau chiến hào

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, chưa bao giờ sức mạnh của chiến tranh nhân dân được thể hiện rõ nét như trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Cùng với bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, dân quân du kích và các lực lượng vũ trang khác, lực lượng dân công hỏa tuyến đã trở thành một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống bảo đảm hậu cần, kỹ thuật của chiến tranh. Họ là những người nông dân, thanh niên, phụ nữ, đồng bào các dân tộc... tạm gác công việc gia đình, sản xuất để lên đường phục vụ tiền tuyến theo tiếng gọi của Tổ quốc.

Không trực tiếp chiến đấu, nhưng nhiệm vụ của lực lượng dân công hỏa tuyến luôn gắn với những nơi hiểm nguy và vô cùng gian khổ. Trên những cung đường xuyên rừng, vượt núi, dưới mưa bom, bão đạn của kẻ thù, họ mở đường, sửa đường, bắc cầu, vận chuyển lương thực, thực phẩm, vũ khí, đạn dược, thuốc men; đưa thương binh về tuyến sau, bảo đảm thông tin liên lạc và thực hiện nhiều nhiệm vụ phục vụ chiến đấu. Mỗi chuyến hàng đến đúng thời điểm đồng nghĩa với việc bộ đội có thêm điều kiện để chiến đấu; mỗi con đường được thông suốt góp phần giữ vững nhịp độ tiến công của chiến dịch. Chính vì vậy, lực lượng dân công hỏa tuyến đã trở thành "mạch máu" của hậu phương nối liền với tiền tuyến, góp phần quyết định đến khả năng bảo đảm hậu cần, kỹ thuật trong chiến tranh.

Chiến dịch Điện Biên Phủ là minh chứng tiêu biểu cho vai trò to lớn của lực lượng dân công hỏa tuyến. Trước yêu cầu bảo đảm vật chất với khối lượng rất lớn cho chiến trường cách xa hậu phương hàng trăm kilômét, Đảng và Chính phủ đã thực hiện nhiều chủ trương, chính sách đúng đắn nhằm huy động sức mạnh của toàn dân tham gia phục vụ chiến dịch. Việc huy động dân công được tiến hành trên cơ sở phát huy tinh thần yêu nước, đồng thời bảo đảm nguyên tắc công bằng, hợp lý, không làm kiệt sức dân, có chính sách chăm lo đối với người tham gia và gia đình họ. Những chủ trương đó đã tạo nên sự đồng thuận cao trong nhân dân, biến sức mạnh của hậu phương thành nguồn lực to lớn cho tiền tuyến.

Thực tiễn chiến dịch cho thấy, hàng chục vạn dân công đã tham gia phục vụ với hàng triệu ngày công; hàng chục nghìn tấn lương thực, thực phẩm, đạn dược và nhiều loại vật chất khác được vận chuyển tới chiến trường bằng nhiều phương tiện thô sơ như xe đạp thồ, ngựa thồ, thuyền bè và chính đôi vai của những người dân bình dị. Không ít người đã ngã xuống trên các tuyến đường vận tải, nhiều người mang thương tật suốt đời sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Họ không có mặt trong đội hình xung phong đánh chiếm các cứ điểm, nhưng sự hy sinh của họ đã góp phần tạo nên sức mạnh hậu cần, kỹ thuật, bảo đảm cho bộ đội duy trì sức chiến đấu liên tục và đi đến thắng lợi cuối cùng.

Nhìn lại chặng đường lịch sử ấy, điều làm nên giá trị bền vững không chỉ là những con số về lực lượng, phương tiện hay khối lượng vật chất được vận chuyển, mà còn là bài học về phát huy sức mạnh của lòng dân trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Mỗi người dân công đều mang trong mình một niềm tin giản dị nhưng mãnh liệt: tất cả vì tiền tuyến, tất cả để chiến thắng. Chính tinh thần ấy đã tạo nên nguồn động lực to lớn để họ vượt qua mọi gian khổ, hy sinh, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Đó cũng là biểu hiện sinh động của đường lối chiến tranh nhân dân do Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo, trong đó sức mạnh quân sự luôn gắn bó chặt chẽ với sức mạnh của nhân dân và hậu phương.

Đối với thế hệ hôm nay, đặc biệt là cán bộ, giảng viên và học viên Học viện Lục quân, những câu chuyện về lực lượng dân công hỏa tuyến không chỉ có ý nghĩa lịch sử mà còn mang giá trị giáo dục sâu sắc. Trong chương trình đào tạo của Khoa Hậu cần - Kỹ thuật, nội dung về bảo đảm hậu cần, kỹ thuật trong chiến dịch luôn được nghiên cứu và giảng dạy như một minh chứng điển hình về nghệ thuật huy động, tổ chức và sử dụng sức mạnh tổng hợp của toàn dân để phục vụ chiến tranh. Qua đó, học viên không chỉ hiểu rõ vai trò của công tác bảo đảm hậu cần, kỹ thuật đối với thắng lợi của chiến dịch mà còn nhận thức sâu sắc mối quan hệ mật thiết giữa lực lượng vũ trang với nhân dân trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân và thế trận chiến tranh nhân dân.

Trong quá trình giảng dạy, đội ngũ giảng viên không chỉ phân tích những thành công về tổ chức vận tải, bảo đảm giao thông, huy động nguồn lực hay hiệp đồng giữa các lực lượng mà còn chú trọng giáo dục cho học viên về những giá trị nhân văn ẩn chứa phía sau mỗi trang sử. Đó là tinh thần yêu nước, ý chí vượt khó, đức hy sinh và trách nhiệm trước vận mệnh dân tộc của những con người bình dị. Những bài học ấy giúp học viên hiểu rằng, phía sau mỗi chiến thắng quân sự luôn là sự chuẩn bị công phu về hậu cần, kỹ thuật; phía sau mỗi chiến công của người lính là sự cống hiến thầm lặng của biết bao con người nơi hậu phương.

Trong điều kiện hiện nay, nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác bảo đảm hậu cần, kỹ thuật. Mặc dù phương thức tác chiến, vũ khí, trang bị và điều kiện bảo đảm đã có nhiều thay đổi, song bài học về phát huy sức mạnh toàn dân, huy động tiềm lực của đất nước và xây dựng thế trận hậu cần, kỹ thuật vững chắc vẫn giữ nguyên giá trị. Đó là nền tảng để đào tạo đội ngũ cán bộ chỉ huy có tư duy toàn diện, biết kết hợp giữa nghệ thuật quân sự với công tác bảo đảm, giữa sức mạnh của lực lượng vũ trang với sức mạnh của nhân dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Tri ân để tiếp bước

Tháng Bảy là mùa của lòng biết ơn và sự tri ân. Mỗi nén hương được thắp lên, mỗi hoạt động "Đền ơn đáp nghĩa" được tổ chức không chỉ là sự tưởng nhớ đối với các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh mà còn là lời tri ân sâu sắc dành cho những người đã âm thầm cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Trong dòng chảy lịch sử ấy, lực lượng dân công hỏa tuyến mãi là biểu tượng đẹp của tinh thần yêu nước, ý chí vượt khó và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Dẫu không trực tiếp cầm súng nơi tuyến đầu, nhưng những bước chân không mỏi trên các tuyến đường tiếp vận, những đôi vai oằn nặng gùi hàng, những giọt mồ hôi và cả máu của họ đã góp phần làm nên sức mạnh hậu cần, kỹ thuật, tạo tiền đề quan trọng cho những chiến thắng vẻ vang của Quân đội và dân tộc Việt Nam.

Đối với Khoa Hậu cần - Kỹ thuật, Học viện Lục quân, việc nghiên cứu, giảng dạy và lan tỏa những bài học về lực lượng dân công hỏa tuyến không chỉ nhằm giúp học viên hiểu rõ vai trò của công tác bảo đảm hậu cần, kỹ thuật trong chiến tranh mà còn góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và ý thức trách nhiệm đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đó cũng là cách để những giá trị lịch sử tiếp tục được kế thừa, phát huy trong đào tạo đội ngũ cán bộ chỉ huy Quân đội, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Tri ân quá khứ không chỉ là sự ghi nhớ công lao của các thế hệ đi trước mà còn là động lực để mỗi cán bộ, giảng viên và học viên hôm nay tiếp tục học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực tổ chức bảo đảm hậu cần, kỹ thuật và tinh thần trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ. Đó chính là sự tiếp nối xứng đáng đối với những cống hiến thầm lặng của lực lượng dân công hỏa tuyến năm xưa, góp phần giữ gìn, phát huy truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa./.

N.V.L