Báo chí trong kỷ nguyên số - sứ mệnh mới của người làm báo cách mạng

Nếu trong thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc, báo chí là vũ khí sắc bén tuyên truyền đường lối cách mạng, cổ vũ toàn dân đứng lên giành độc lập thì trong thời đại số hôm nay, báo chí tiếp tục gánh vác sứ mệnh đặc biệt: “Giữ vững dòng chảy thông tin chính thống, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và dẫn dắt xã hội trước những biến động chưa từng có của môi trường truyền thông hiện đại”[1].

Kỷ nguyên số và những thay đổi mang tính cách mạng đối với báo chí

Hôm nay, sự phát triển mạnh mẽ của internet, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây và mạng xã hội đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. Nếu trước đây, báo chí giữ vai trò gần như độc quyền trong việc cung cấp thông tin thì ngày nay bất kỳ cá nhân nào cũng có thể trở thành một “nguồn phát tin” trên không gian mạng. Chỉ trong vài giây, một thông tin có thể lan truyền tới hàng triệu người.

Điều đó tạo ra những cơ hội lớn để báo chí mở rộng phạm vi ảnh hưởng, nâng cao hiệu quả truyền thông và tiếp cận công chúng nhanh hơn. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những thách thức chưa từng có. Tin giả, tin sai sự thật, thông tin độc hại, các chiến dịch thao túng nhận thức và chiến tranh thông tin đang trở thành nguy cơ hiện hữu đối với nhiều quốc gia. Không gian mạng trở thành môi trường đấu tranh tư tưởng quyết liệt, nơi các thế lực thù địch lợi dụng để chống phá Đảng, Nhà nước và Quân đội[2].

Trong bối cảnh đó, báo chí cách mạng càng phải khẳng định vai trò tiên phong. Giá trị cốt lõi của báo chí không nằm ở tốc độ đưa tin đơn thuần mà nằm ở tính chính xác, độ tin cậy, tính định hướng và trách nhiệm xã hội. Người làm báo hôm nay không chỉ viết bài mà còn phải làm chủ công nghệ số, sử dụng hiệu quả các nền tảng truyền thông hiện đại và thích ứng với sự thay đổi trong hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng. Bên cạnh đó, báo chí phải tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; tích cực đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; lan tỏa những giá trị tốt đẹp của xã hội và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước[3].

Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại; đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát huy vai trò dẫn dắt xã hội trong giai đoạn phát triển mới của đất nước[4].

Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi tích cực trong công tác tuyên truyền. Các cơ quan báo chí quân đội từng bước ứng dụng công nghệ hiện đại, phát triển báo chí đa phương tiện, xây dựng các nền tảng số và nâng cao chất lượng sản phẩm truyền thông. Thông qua báo điện tử, video clip, infographic, podcast và các nền tảng truyền thông số, thông tin về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng được truyền tải nhanh chóng, chính xác và hiệu quả hơn.

Đặc biệt, trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng, báo chí quân đội đang giữ vai trò nòng cốt, góp phần nhận diện và phản bác các luận điệu sai trái, thù địch; bảo vệ uy tín của Đảng, Nhà nước, Quân đội và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Nhận thức rõ vai trò, tầm quan trọng của chuyển đổi số trên lĩnh vực báo chí, những năm qua, Học viện Lục quân đã tích cực triển khai chuyển đổi số trên nhiều lĩnh vực, trong đó có công tác thông tin, tuyên truyền. Tạp chí Chiến thuật chiến dịch; Trang Thông tin điện tử Học viện ngày càng được nâng cao chất lượng, phản ánh kịp thời các hoạt động giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và xây dựng đơn vị.  Các chuyên trang, chuyên mục về truyền thống, nghiên cứu khoa học, gương điển hình tiên tiến và các phong trào thi đua quyết thắng đã góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị, tư tưởng; xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh trong toàn Học viện. Để đáp ứng yêu cầu mới, Học viện đã thường xuyên làm tốt việc bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên; phát triển lực lượng cộng tác viên báo chí chất lượng cao; nâng cao chất lượng các bài viết chính luận, nghiên cứu khoa học và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái trên không gian mạng. Mỗi cán bộ, giảng viên, học viên của Học viện đều nâng cao ý thức trách nhiệm khi tham gia môi trường số; chủ động lan tỏa thông tin tích cực, bảo vệ hình ảnh Học viện, góp phần xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới[5].

Kỷ nguyên số đang mở ra những cơ hội phát triển to lớn cho nền Báo chí Cách mạng Việt Nam, đồng thời đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với người làm báo. Dù công nghệ thay đổi như thế nào, sứ mệnh cốt lõi của báo chí cách mạng vẫn không thay đổi: Phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, bảo vệ chân lý và lan tỏa những giá trị tốt đẹp. Phát huy truyền thống hơn một thế kỷ xây dựng và trưởng thành, Báo chí Cách mạng Việt Nam sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, giữ vững bản chất cách mạng, hoàn thành xuất sắc vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng. Đó cũng là động lực để cán bộ, giảng viên, học viên của Học viện Lục quân tiếp tục nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, góp phần xây dựng Học viện vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, thông minh, hiện đại đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ mới.

TVH

[1] Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, xuất bản năm 2024, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2024, tr. 15-18.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương (2024), Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, xuất bản năm 2024, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2. Bộ Thông tin và Truyền thông (2023), Sổ tay nhận diện và phòng, chống tin giả trên không gian mạng, Nxb Thông tin và Truyền thông, Hà Nội.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
4. Tô Lâm (2025), Phát biểu tại buổi gặp mặt đại biểu người làm báo toàn quốc nhân kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Hà Nội.
5. Quân ủy Trung ương (2023), Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW về chuyển đổi số trong Quân đội đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.