Nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của các Cấp ủy, Chi bộ thuộc Đảng bộ Học viện Lục quân theo tinh thần Nghị quyết 05-NQ/TW khóa XIV

Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 07/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đặt ra yêu cầu mới đối với công tác kiểm tra, giám sát theo hướng chủ động, thực chất, phòng ngừa từ sớm, từ xa, gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực và xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín ngang tầm nhiệm vụ.

Nghị quyết 05-NQ/TW khẳng định rõ công tác kiểm tra, giám sát không chỉ là chức năng mà còn là phương thức lãnh đạo của Đảng, là cơ chế trực tiếp để kiểm soát quyền lực. Đây là bước phát triển quan trọng về nhận thức lý luận, đưa công tác kiểm tra từ vị trí “hậu kiểm” sang vị trí trung tâm trong toàn bộ quá trình lãnh đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Về bản chất, quyền lực luôn tiềm ẩn nguy cơ bị lạm dụng nếu thiếu cơ chế kiểm soát hiệu quả. Vì vậy, kiểm tra, giám sát phải được tiến hành thường xuyên, chủ động, gắn với từng khâu của quá trình lãnh đạo; không chỉ phát hiện sai phạm mà quan trọng hơn là phòng ngừa, cảnh báo và điều chỉnh kịp thời.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Làm mà không kiểm tra thì không biết kết quả ra sao, không hiểu sai lệch thế nào để kịp thời sửa chữa”. Tư tưởng đó tiếp tục khẳng định vị trí đặc biệt quan trọng của công tác kiểm tra trong xây dựng Đảng và kiểm soát quyền lực hiện nay.

Nghị quyết 05-NQ/TW đồng thời đặt ra những yêu cầu cao hơn, toàn diện hơn đối với công tác kiểm tra, giám sát, phản ánh sự thích ứng với bối cảnh phát triển mới. Trước hết, yêu cầu chuyển mạnh sang phòng ngừa vi phạm thông qua tăng cường giám sát thường xuyên, nắm chắc tình hình ngay từ đầu. Đây là sự thay đổi căn bản từ kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm sang kiểm soát nguy cơ vi phạm, bảo đảm phát hiện sớm, ngăn ngừa từ gốc những biểu hiện lệch lạc trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, Nghị quyết yêu cầu mở rộng phạm vi và chiều sâu kiểm tra, tập trung vào những lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực như công tác cán bộ, quản lý tài chính, quản lý đất đai, đầu tư, nghiên cứu khoa học… Đồng thời, nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu trong tự kiểm tra, tự chịu trách nhiệm, coi đây là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả kiểm soát quyền lực trong tổ chức đảng.

Một điểm mới có ý nghĩa quan trọng là yêu cầu kết hợp giữa kỷ luật nghiêm minh với bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, khắc phục tình trạng “sợ sai, né tránh trách nhiệm”. Điều đó cho thấy công tác kiểm tra, giám sát không chỉ mang tính răn đe mà còn có chức năng kiến tạo, định hướng và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ.

Cùng với đó, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác kiểm tra, giám sát; từng bước thực hiện giám sát trên nền tảng dữ liệu, nâng cao tính minh bạch, khách quan và khả năng phát hiện sớm nguy cơ vi phạm. Đây là xu hướng tất yếu nhằm hiện đại hóa phương thức kiểm tra, giám sát trong điều kiện mới.

Đối với các cấp ủy, chi bộ thuộc Đảng bộ Học viện Lục quân, vấn đề đặt ra trước hết là phải đổi mới mạnh mẽ nhận thức về vị trí, vai trò của công tác kiểm tra, giám sát. Thực tiễn cho thấy ở một số nơi vẫn còn biểu hiện xem kiểm tra là nhiệm vụ riêng của ủy ban kiểm tra hoặc chỉ tiến hành khi xuất hiện vi phạm. Điều đó dẫn đến công tác kiểm tra thiếu tính chủ động, chưa thực sự gắn với quá trình lãnh đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Theo tinh thần Nghị quyết 05-NQ/TW, kiểm tra, giám sát phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên của cấp ủy, bí thư, chi bộ; được tích hợp trong toàn bộ quy trình lãnh đạo, quản lý, giáo dục và rèn luyện cán bộ, đảng viên.

Một vấn đề quan trọng khác là yêu cầu tăng cường giám sát thường xuyên nhằm phát hiện nguy cơ vi phạm từ sớm, từ xa. Trong môi trường quân sự, nơi yêu cầu về tính tổ chức và kỷ luật rất cao, nếu thiếu cơ chế giám sát chặt chẽ sẽ dễ dẫn đến biểu hiện chủ quan, buông lỏng quản lý hoặc nể nang, né tránh trong thực hiện nhiệm vụ. Vì vậy, các cấp ủy, chi bộ phải chủ động nắm chắc tình hình tư tưởng, phẩm chất đạo đức, trách nhiệm thực hiện chức trách của cán bộ, đảng viên; kịp thời phát hiện những biểu hiện lệch lạc ngay từ khi mới phát sinh để chấn chỉnh, ngăn ngừa vi phạm.

Cùng với đó, yêu cầu phát huy cơ chế tự kiểm tra, tự giám sát trong mỗi tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên ngày càng trở nên cấp thiết. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với tính bền vững của công tác kiểm tra, giám sát. Nếu chỉ dựa vào kiểm tra từ bên ngoài mà thiếu sự tự giác “tự soi, tự sửa” thì hiệu quả kiểm soát quyền lực sẽ không cao. Vì vậy, cần xây dựng môi trường sinh hoạt đảng dân chủ, thẳng thắn, đề cao tự phê bình và phê bình; khắc phục biểu hiện hình thức, né tránh, ngại va chạm trong kiểm điểm và đánh giá cán bộ, đảng viên.

Một vấn đề nổi lên hiện nay là phải gắn công tác kiểm tra, giám sát với xây dựng môi trường văn hóa kỷ luật trong Học viện. Trong quân đội, kỷ luật không chỉ là yêu cầu tổ chức mà còn là yếu tố trực tiếp điều chỉnh hành vi, hình thành tác phong và bản lĩnh của cán bộ. Khi môi trường công tác bảo đảm tính công khai, minh bạch, công bằng và nghiêm minh thì sẽ tạo ra cơ chế tự điều chỉnh hiệu quả đối với mỗi cán bộ, đảng viên. Ngược lại, nếu kỷ luật thiếu nghiêm minh hoặc tồn tại biểu hiện nể nang, thiếu thống nhất giữa nói và làm thì sẽ làm giảm hiệu lực của công tác kiểm tra, giám sát.

Ngoài ra, quá trình chuyển đổi số và hiện đại hóa công tác kiểm tra, giám sát cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa hồ sơ, quản lý dữ liệu và triển khai giám sát trên nền tảng số sẽ góp phần nâng cao tính khách quan, minh bạch và khả năng phát hiện sớm nguy cơ vi phạm. Tuy nhiên, điều đó cũng đòi hỏi đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra phải có trình độ, năng lực tiếp cận công nghệ mới; đồng thời phải kết hợp chặt chẽ giữa ứng dụng công nghệ với phát huy vai trò, trách nhiệm và bản lĩnh chính trị của con người trong thực hiện nhiệm vụ.

Nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của các cấp ủy, chi bộ thuộc Đảng bộ Học viện Lục quân theo tinh thần Nghị quyết số 05-NQ/TW là yêu cầu khách quan, cấp thiết trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng và xây dựng Quân đội trong tình hình mới. Đây không chỉ là nhiệm vụ về tổ chức, kỷ luật mà còn là trụ cột quan trọng trong cơ chế kiểm soát quyền lực và nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng.

Đối với Học viện Lục quân, nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong nội bộ Học viện mà còn góp phần hình thành bản lĩnh, phương pháp và trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ. Khi công tác kiểm tra, giám sát thực sự trở thành một bộ phận hữu cơ trong toàn bộ quá trình lãnh đạo, quản lý và giáo dục thì sẽ góp phần xây dựng Đảng bộ Học viện Lục quân trong sạch vững mạnh, Học viện vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới./.

D.Đ.K