Vận dụng Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước trong giảng dạy môn Kinh tế chính trị Mác-Lênin ở Học viện Lục quân hiện nay

Kinh tế nhà nước không chỉ thúc đẩy tăng trưởng mà còn là bảo chứng cho sự ổn định của nền kinh tế, giữ vững các cân đối lớn, gắn kết chặt chẽ phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh và thực hiện công bằng xã hội. Trước yêu cầu của bối cảnh mới, ngày 06/01/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, đây là Nghị quyết chuyên đề mang tính bước ngoặt, đánh dấu sự phát triển vượt bậc trong tư duy lý luận của Đảng về kinh tế nhà nước kể từ khi bắt đầu công cuộc Đổi mới đất nước. Đối với Học viện Lục quân, việc nghiên cứu, vận dụng sâu sắc Nghị quyết 79-NQ/TW vào giảng dạy môn Kinh tế chính trị Mác-Lênin là một yêu cầu khách quan, cấp thiết. Hoạt động này không chỉ giúp người học cập nhật tri thức mới mà còn hình thành bản lĩnh chính trị, tư duy kinh tế gắn với quốc phòng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Trong giảng dạy môn Kinh tế chính trị Mác-Lênin, nội dung quan trọng nhất là phải giúp học viên chuẩn hóa nhận thức về nội hàm kinh tế nhà nước. Nghị quyết 79-NQ/TW đã thực hiện một cuộc cách mạng trong định nghĩa, chuyển từ cách nhìn cục bộ sang cách nhìn tổng thể. Doanh nghiệp nhà nước chỉ là một bộ phận cốt lõi của kinh tế nhà nước, không đồng nhất hoàn toàn với toàn bộ kinh tế nhà nước. Kinh tế nhà nước bao gồm toàn bộ tài sản thuộc sở hữu nhà nước và các nguồn lực tài chính, là một chỉnh thể thống nhất các nguồn lực quốc gia. Giảng viên cần làm rõ 06 thành tố cốt lõi cấu thành kinh tế nhà nước: (1) Đất đai, tài nguyên thiên nhiên, vùng trời, vùng biển và không gian ngầm; (2) Hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược; (3) Ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia và các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách; (4) Doanh nghiệp nhà nước và phần vốn nhà nước tại các doanh nghiệp; (5) Các tổ chức tín dụng nhà nước; (6) Các đơn vị sự nghiệp công lập. Việc phân tích sâu sắc các thành phần này giúp học viên nhận diện được sức mạnh tổng hợp của quốc gia. Đặc biệt, trong môi trường quân sự, việc nhấn mạnh vào tài nguyên, không gian ngầm và kết cấu hạ tầng chiến lược sẽ giúp học viên kết nối trực tiếp kiến thức kinh tế với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia. Đây là nền tảng để khẳng định kinh tế nhà nước chính là “xương sống” bảo đảm cho sự tự chủ của nền kinh tế và độc lập về chính trị.

Đồng thời, cần phân tích sâu sắc vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong bối cảnh thực tiễn hiện nay. Vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước không chỉ dừng lại ở các con số đóng góp GDP mà phải đi sâu vào tính chất điều tiết và định hướng. Nghị quyết 79-NQ/TW đã cụ thể hóa vai trò này trên nhiều phương diện mà giảng viên cần khai thác triệt để:

Thứ nhất, vai trò ổn định vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn. Kinh tế nhà nước là công cụ để Nhà nước can thiệp, xử lý các đứt gãy cung ứng hoặc khủng hoảng kinh tế. Trong các tình huống khẩn cấp, thiên tai hay xung đột, các thành tố của kinh tế nhà nước như dự trữ quốc gia và hệ thống vận tải chiến lược trở thành cứu cánh cho sự sinh tồn của nền kinh tế.

Thứ hai, vai trò dẫn dắt và mở đường. Kinh tế nhà nước không cạnh tranh với khu vực tư nhân ở những mảng đã bão hòa mà tập trung vào các lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn, rủi ro cao, công nghệ lõi hoặc những ngành mà tư nhân chưa thể hoặc không muốn làm nhưng có ý nghĩa chiến lược đối với quốc gia (công nghiệp bán dẫn, năng lượng mới, công nghiệp quốc phòng).

Thứ ba, sự gắn kết giữa kinh tế và quốc phòng. Đối với học viên ở Học viện Lục quân, nội dung này cần được đặc biệt chú trọng. Kinh tế nhà nước chính là tiềm lực tài chính, vật chất trực tiếp hỗ trợ cho xây dựng Quân đội hiện đại. Sự phát triển của các doanh nghiệp quốc phòng - an ninh và hạ tầng viễn thông, giao thông do Nhà nước nắm giữ là điều kiện tiên quyết để thực hiện chiến lược quốc phòng toàn dân.

Vận dụng Nghị quyết 79-NQ/TW vào bài giảng đòi hỏi phải làm nổi bật 05 quan điểm chỉ đạo mang tính hệ thống. Điểm mới cần nhấn mạnh là nguyên tắc “bình đẳng trước pháp luật” của kinh tế nhà nước đối với các khu vực kinh tế khác trong cơ chế thị trường, đồng thời phải “tiên phong kiến tạo phát triển”, đòi hỏi kinh tế nhà nước phải tự đổi mới, lấy khoa học công nghệ và chuyển đổi số làm động lực then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Về mục tiêu và tầm nhìn đến năm 2030 và 2045, giảng viên cần giúp học viên thấy được sự tương thích giữa mục tiêu phát triển kinh tế nhà nước với mục tiêu đưa nước ta trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Kinh tế nhà nước phải chiếm lĩnh các vị trí then chốt, hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển nhằm tạo ra một hệ sinh thái kinh tế dân tộc tự cường. Các chỉ tiêu cụ thể về quản lý đất đai, hiệu quả sử dụng vốn tại doanh nghiệp và chất lượng dịch vụ công cần được đưa vào phân tích để học viên thấy được lộ trình hiện thực hóa khát vọng dân tộc.

Để nội dung bài giảng sát thực tiễn, giảng viên cần phân tích 07 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm của Nghị quyết 79-NQ/TW. Trong đó, tập trung vào ba hướng đột phá:

Một là, hoàn thiện thể chế và cơ chế quản lý. Chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại theo chuẩn mực quốc tế. Việc tách bạch chức năng chủ sở hữu nhà nước với chức năng quản lý nhà nước và chức năng quản trị kinh doanh của doanh nghiệp là giải pháp cốt lõi để khơi thông nguồn lực.

Hai là, cơ cấu lại và nâng cao hiệu quả. Thực hiện cổ phần hóa, thoái vốn một cách khoa học, không thất thoát tài sản nhưng phải đảm bảo Nhà nước giữ quyền chi phối ở những lĩnh vực trọng yếu. Đặc biệt, cần chú trọng phát triển các tập đoàn kinh tế nhà nước mạnh đủ sức vươn tầm quốc tế.

Ba là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và công tác kiểm tra, giám sát. Đây là nhân tố quyết định để kinh tế nhà nước không bị chệch hướng, ngăn chặn tham nhũng, lãng phí và lợi ích nhóm. Đối với học viên, việc nhận thức rõ vai trò lãnh đạo của Đảng trong kinh tế giúp họ vững vàng hơn trong việc đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch đòi “tư nhân hóa toàn diện” hoặc phủ nhận vai trò của kinh tế nhà nước.

Để nâng cao chất lượng truyền thụ, quá trình giảng dạy cần đổi mới theo hướng tương tác và giải quyết vấn đề:

Thứ nhất, gắn lý luận với bài toán thực tế quân sự - kinh tế. Giảng viên có thể xây dựng các tình huống giả định về việc huy động nguồn lực kinh tế nhà nước (ngân sách, dự trữ, hạ tầng viễn thông) trong trạng thái khẩn cấp về quốc phòng để học viên thảo luận. Điều này giúp học viên hiểu kinh tế nhà nước không chỉ là phạm trù kinh tế thuần túy mà là một bộ phận của sức mạnh bảo vệ Tổ quốc.

Thứ hai, sử dụng phương pháp so sánh và đối chiếu. Phân tích mô hình kinh tế nhà nước của một số quốc gia phát triển và các nước có thể chế tương đồng để thấy được tính ưu việt và sự phù hợp của đường lối đổi mới kinh tế mà Đảng đã khởi xướng từ Đại hội VI năm 1986. Việc so sánh giữa các giai đoạn trước và sau Nghị quyết 79-NQ/TW sẽ làm nổi bật tính thời đại và sự nhạy bén trong lãnh đạo của Đảng.

Thứ ba, khắc phục tình trạng lặp từ và giáo điều. Thay vì nhắc lại nguyên văn Nghị quyết, giảng viên cần phân tích các thuật ngữ chính trị sang ngôn ngữ khoa học kinh tế và quân sự sinh động. Chẳng hạn, thay vì chỉ nói “kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo”, có thể phân tích thông qua khái niệm “quyền lực kinh tế mềm” và “khả năng phản ứng chiến lược” của Nhà nước trước các biến động toàn cầu.

Vận dụng Nghị quyết 79-NQ/TW vào giảng dạy môn Kinh tế chính trị Mác-Lênin ở Học viện Lục quân là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự đầu tư trí tuệ và tinh thần trách nhiệm cao của đội ngũ giảng viên. Việc làm rõ nội hàm, vai trò, quan điểm và giải pháp phát triển kinh tế nhà nước không chỉ trang bị cho học viên nền tảng lý luận sắc bén mà còn củng cố niềm tin vào đường lối, chính sách đổi mới phát triển kinh tế đúng đắn, nhất quán của Đảng, Nhà nước. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, kinh tế nhà nước là trụ cột và lực lượng nòng cốt giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, đóng vai trò dẫn dắt, ổn định vĩ mô và nắm giữ các ngành huyết mạch để đất nước ta vượt qua mọi thách thức, thực hiện thắng lợi mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa từ sớm, từ xa./.