Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh kịp thời cập nhật quan điểm Đại hội XIV của Đảng về phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa vào giảng dạy

Môn học Vận dụng lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học vào quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng, nhằm củng cố niềm tin cộng sản, xây dựng lập trường tư tưởng chính trị vững vàng, niềm tin tuyệt đối vào lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu, con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội, sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Do đó, môn học cần trình bày khái quát những nội dung nguyên lý của chủ nghĩa xã hội khoa học; chú trọng đi sâu phân tích, giảng giải những vấn đề lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của Việt Nam; những vấn đề Đảng ta đã khái quát, bổ sung, phát triển lý luận từ thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay; cả những vấn đề thực tiễn đặt ra nhưng còn đang nghiên cứu, tổng kết, kiểm nghiệm để phát triển về lý luận.

Quán triệt sâu sắc quan điểm của Đại hội XIV của Đảng, thời gian qua, Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã tích cực bổ sung những nội dung mới vào giảng dạy môn Chủ nghĩa xã hội khoa học trong đó tập trung vào những nội dung sau:

Thứ nhất, làm rõ bản chất của chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta

Bản chất chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta là nền dân chủ của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước. Văn kiện Đại hội XIV đã khẳng định: “Quán triệt sâu sắc quan điểm “Dân là gốc”, Nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phải thực sự xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của Nhân dân; lấy việc tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, hạnh phúc và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo và mục tiêu phấn đấu” (1). Trong quá trình giảng dạy, đội ngũ giảng viên đã quán triệt và phân tích rõ bản chất nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là nền dân chủ của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; đặt nhân dân vào vị trí chủ thể của mọi quyền lực. Từ đó, làm rõ sâu sắc quan điểm “dân là gốc”, nhân dân là trung tâm của sự nghiệp đổi mới. Gắn lý luận với thực tiễn sinh động của đất nước, giúp học viên nhận thức rõ vai trò của nhân dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Từ đó, giúp học viên thấy rõ ý nghĩa của việc tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của bộ đội ở đơn vị, nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng của học viên, củng cố niềm tin vào đường lối của Đảng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa, khắc phục các biểu hiện nhận thức chưa đầy đủ về dân chủ.

Thứ hai, cụ thể hóa nội dung và các hình thức dân chủ xã hội chủ nghĩa trong giảng dạy và học tập

Văn kiện Đại hội XIV đã khẳng định: “Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Có cơ chế phù hợp, thuận lợi và tin cậy để Nhân dân tham gia ý kiến vào quá trình hoạch định đường lối, chính sách, quyết định những vấn đề lớn và quan trọng của đất nước; nêu cao trách nhiệm tiếp thu, trách nhiệm thông tin, giải trình của các cơ quan Đảng, Nhà nước đối với những kiến nghị, đề xuất của Nhân dân. Thực hiện đầy đủ các quyền dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện, nhất là dân chủ ở cơ sở; chống các biểu hiện dân chủ hình thức” (2). Trên cơ sở quan điểm đó, nội dung giảng dạy đã được triển khai theo hướng: Làm rõ toàn diện các nội dung dân chủ XHCN trên các lĩnh vực của đời sống xã hội. Phân tích sâu các hình thức dân chủ như: dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện và dân chủ tự quản. Đặc biệt, trong thực tiễn giảng dạy, giảng viên đã tăng cường tổ chức thảo luận, trao đổi học thuật, phát huy tính chủ động, sáng tạo của học viên. Học viên được tham gia đóng góp ý kiến vào nội dung bài học, phương pháp giảng dạy, qua đó trực tiếp thực hành quyền dân chủ ngay trong môi trường học tập. Các mô hình học tập tích cực, lấy người học làm trung tâm được triển khai hiệu quả. Từ đó, ý thức thực hành dân chủ của học viên được nâng cao, thể hiện qua tinh thần trách nhiệm, tính chủ động trong học tập và rèn luyện; biết vận dụng các hình thức dân chủ vào thực tiễn công tác lãnh đạo, chỉ huy đơn vị. 

Giảng viên Bộ môn CNXHKH thông qua bài tại Khoa

Thứ ba, luận giải cụ thể các phương hướng, giải pháp xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

Phương hướng, giải pháp có tính chất trọng tâm, trọng điểm mà Đảng ta xác định hiện nay là xây dựng hệ thống chính trị XHCN trong sạch vững mạnh với tư cách là xây dựng cơ chế, thiết chế dân chủ, góp phần tạo ra nền tảng vững chắc để xây dựng và hoàn thiện các hình thức dân chủ XHCN. Điều đó đã được Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh: “Xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách để thực hiện có hiệu quả quyền làm chủ của Nhân dân, thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở và phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” (3). Đồng thời, để phát huy dân chủ XHCN cần nâng cao trình độ văn hóa dân chủ của nhân dân, tập trung làm rõ nội dung nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật, các cơ chế, quy chế, quy định về dân chủ cho các tầng lớp nhân dân; đồng thời với việc giáo dục nâng cao nghĩa vụ và trách nhiệm công dân, đề cao vấn đề đạo đức trong giải quyết các mối quan hệ xã hội, nhưng bức xúc nảy sinh trong đời sống xã hội. Trong đó cần: “Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể nhân dân trong đại diện thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân” (4). Văn kiện Đại hội XIV cũng khẳng định cùng với xác định những phương hướng xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ XHCN hiện nay, cần tích cực kiên quyết đấu tranh với các quan điểm sai trái, phản động, xuyên tạc, chống phá nền dân chủ XHCN ở nước ta, phê phán những nhận thức lệch lạc về bản chất, đặc điểm, nội dung, phương hướng xây dựng nền dân chủ XHCN ở nước ta hiện nay bằng cách: “Phát huy dân chủ đi đôi với tăng cường trách nhiệm, trật tự, kỷ cương xã hội; tăng cường đồng thuận xã hội gắn với đề cao ý thức trách nhiệm của công dân; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quyền làm chủ của Nhân dân, lợi dụng dân chủ chống phá Đảng, Nhà nước, làm mất ổn định chính trị - xã hội, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xâm phạm quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của tổ chức, cá nhân” (5).

Những nội dung về dân chủ theo Văn kiện Đại hội XIV đã được giảng viên cập nhật kịp thời trong quá trình giảng dạy nhất là các quan điểm về xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Đồng thời, giảng viên đã lồng ghép tăng cường giáo dục ý thức kỷ luật, trách nhiệm, đạo đức trong thực hiện dân chủ. Kết hợp chặt chẽ giữa xây và chống, trong đó chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc về dân chủ, nhân quyền. Phê phán các biểu hiện dân chủ hình thức, lợi dụng dân chủ gây mất đoàn kết nội bộ. Qua đó, góp phần làm cho môi trường dân chủ trong Học viện tiếp tục được củng cố, kỷ luật, kỷ cương được giữ vững. Học viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng nhận diện và đấu tranh với các quan điểm sai trái ngày càng tốt hơn. Những kết quả đạt được không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo mà còn góp phần xây dựng môi trường dân chủ, kỷ cương, củng cố niềm tin và bản lĩnh chính trị cho học viên.

Tài liệu tham khảo:

(1),(2),(3),(4),(5) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Hà Nội, 2026, trang 120, 121, 122./.

Đ.M.Đ