Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp kinh tế với quốc phòng trong giảng dạy môn Kinh tế quân sự Mác - Lênin ở Học viện Lục quân hiện nay

Một trong những di sản mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho chúng ta, đó là những tư tưởng về kết hợp kinh tế với quốc phòng. Đây là cơ sở lý luận khoa học để Đảng ta vận dụng vào kết hợp kinh tế với quốc phòng trong phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa để bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong thời kỳ mới. Đối với Học viện Lục quân - trung tâm đào tạo cán bộ chỉ huy, tham mưu cấp chiến thuật, chiến dịch của Quân đội nhân dân Việt Nam. Việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp kinh tế với quốc phòng trong giảng dạy môn Kinh tế quân sự có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp cho học viên nắm vững cơ sở lý luận để nhận thức và giải quyết mối quan hệ giữa kinh tế với chiến tranh và quốc phòng.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp kinh tế với quốc phòng đó là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện thực tiễn của cách mạng Việt Nam, kế thừa những tinh hoa văn hoá của nhân loại và truyền thống “dựng nước đi đôi với giữ nước”, những kinh nghiệm quý báu về giải quyết mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng của ông cha ta. Tuy không viết thành những học thuyết đồ sộ, song tư tưởng kết hợp kinh tế với quốc phòng đã được Chủ tịch Hồ Chủ tịch đề cập, diễn đạt một cách hết sức sinh động, đa dạng và vô cùng sâu sắc trong nhiều bài nói, bài viết khác nhau, dưới dạng văn phong dễ hiểu, dễ đi vào lòng người.

Một là, trong giảng dạy môn Kinh tế quân sự Mác - Lênin ở Học viện Lục quân cần quán triệt và làm rõ tư tưởng Chủ Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn thấy rõ vai trò quyết định của nhân tố kinh tế trong mối quan hệ thống nhất, biện chứng giữa kinh tế với quốc phòng. Vai trò quyết định của kinh tế đối với quốc phòng theo Chủ tịch Hồ Chí Minh được thể hiện rõ nét nhất ở khả năng bảo đảm cơ sở vật chất kỹ thuật, vũ khí trang bị, lương thực, thực phẩm, quân trang, quân dụng... cho lực lượng vũ trang. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng: “Cung cấp đủ súng đạn, đủ cơm áo cho bộ đội, thì bộ đội mới đánh thắng trận, điều đó rất rõ ràng dễ hiểu”. Bộ đội ta dù có bản lĩnh chính trị vững vàng, dũng cảm, ngoan cường, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh thân mình vì độc lập tự do của Tổ quốc... Song những nhu cầu thiết yếu như cơm ăn, áo mặc, súng đạn để chiến đấu... không được cung cấp, đảm bảo đầy đủ, thì bộ đội cũng không thể đủ sức để chiến đấu và chiến thắng được quân thù. Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược, mặc dù kẻ thù của chúng ta có tiềm lực kinh tế, tiềm lực quốc phòng mạnh hơn ta gấp nhiều lần, song rút cục chúng ta vẫn giành được thắng lợi to lớn.

Kinh tế giữ vai trò quyết định đối với quốc phòng song đến lượt nó, quốc phòng và chiến tranh lại có sự tác động trở lại đối với kinh tế. Sự tác động trở lại đó được Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ trong bài “Toàn dân kháng chiến” rằng: “Một khi chiến tranh đã bùng nổ ở nơi nào, ảnh hưởng của nó sẽ lan tràn khắp các nơi khác. Chẳng những thế, nó còn ảnh hưởng sâu sắc đến tất cả các hoạt động kinh tế, chính trị, văn hoá của toàn xứ... Chiến tranh không những chỉ phát động trong địa hạt quân sự ở tiền phương mà còn phát động cả trong địa hạt ở hậu phương”.

Hai là, trong giảng dạy môn Kinh tế quân sự Mác - Lênin ở Học viện Lục quân cần làm sáng tỏ tư tưởng Hồ Chí Minh về vừa kháng chiến vừa kiến quốc.

Vận dụng sáng tạo tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng, Đảng và Hồ Chủ tịch kính yêu đã đề ra đường lối “vừa kháng chiến vừa kiến quốc”. Kháng chiến là để bảo vệ thành quả cách mạng, giữ vững nền độc lập, tự do của dân tộc vừa mới giành được. Muốn kháng chiến thắng lợi phải xây dựng căn cứ địa, hậu phương vững chắc. Trong hoàn cảnh nước ta phải tiến hành một cuộc kháng chiến không cân sức với địch, thì điều đó càng bức xúc hơn bao giờ hết. Kiến quốc, xây dựng chế độ mới về mọi mặt, thực sự đưa lại cho nhân dân quyền lợi là phát huy thành quả của cách mạng, đồng thời cũng là tạo dựng căn cứ địa - hậu phương vững mạnh, làm cơ sở để giành thắng lợi trong kháng chiến. Kháng chiến và kiến quốc theo Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn đi đôi với nhau. Hồ Chủ tịch viết: Kháng chiến phải đi đôi với kiến quốc. Điều đó có nghĩa là vừa kháng chiến vừa xây dựng chế độ mới về mọi mặt từ kiến trúc thượng tầng đến cơ sở hạ tầng, vừa đánh vừa xây dựng và phát triển lực lượng cách mạng, vừa đánh địch ở tiền tuyến, vừa củng cố mở rộng hậu phương, vừa đánh vừa bồi dưỡng sức dân. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, giữa kháng chiến và kiến quốc có mối quan hệ mật thiết với nhau: “Kháng chiến phải đi đôi với kiến quốc. Kháng chiến có thắng lợi thì kiến quốc mới thành công. Kiến quốc có chắc thành công, kháng chiến mới mau thắng lợi”. Đây là luận điểm tiêu biểu nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế.

Ba là, trong giảng dạy môn Kinh tế quân sự Mác - Lênin ở Học viện Lục  quân cần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn tư tưởng Hồ Chí Minh về sử dụng quân đội trong nhiệm vụ lao động sản xuất tham gia xây dựng kinh tế.

Sử dụng và khai thác tiềm năng của quân đội cho mục đích xây dựng kinh tế theo Hồ Chủ tịch đó là việc làm thiết thực để khắc phục sự bao vây, phong toả của kẻ thù đối với nền kinh tế nước ta lúc bấy giờ; đồng thời làm giảm bớt phần nào gánh nặng của nền kinh tế trong việc đáp ứng các yêu cầu đòi hỏi của cuộc chiến tranh, thông qua việc thực hành tự cấp, tự túc đối với mọi cấp, mọi ngành, mọi cơ quan, đơn vị trong quân đội. Trong Hội nghị cung cấp toàn quân lần thứ nhất (năm 1952) Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Các cơ quan trong quân đội phải cố sức trồng trọt chăn nuôi để tự túc phần nào, để giảm bớt gánh nặng của nhân dân. Tuy công việc chuyên môn vẫn là chính, nhưng phải cố sức tăng gia”.

Quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về sử dụng quân đội trong nhiệm vụ lao động sản xuất, tham gia xây dựng kinh tế là hết sức thiết thực và cụ thể. Hoạt động lao động sản xuất, tham gia xây dựng kinh tế của quân đội, nó không chỉ là những hoạt động trực tiếp làm ra sản phẩm như: lúa, ngô, khoai, sắn, rau, đậu... mà còn bao gồm cả việc giúp dân, đánh chiếm chiến lợi phẩm của địch, bảo vệ của công, sử dụng tiết kiệm vũ khí đạn dược, quân trang, quân dụng, chống tham ô lãng phí... Chủ tịch Hồ Chí Minh còn căn dặn: phải khôn khéo tránh điều gì có hại cho đời sống nhân dân. Biết giúp đỡ nhân dân cũng là biết tôn trọng dân; mùa tới phải gặt hộ dân; dạy bình dân học vụ cho dân quân và bộ đội địa phương ở đó... Chiến lợi phẩm cũng là của công, của nhân dân, của quốc gia, không phải của địch. Súng đạn, thuốc men, lương thực, dụng cụ là máu mủ của đồng bào. Phải biết thương tiếc, giữ gìn, bảo vệ. Không được phung phí hoặc chiếm làm của riêng cá nhân. Đồng thời Chủ tịch Hồ Chí Minh còn kêu gọi tiết kiệm trong quân đội, vì “quân đội có quân nhu, quân giới, vận tải... là những cơ quan cần phải tiết kiệm đã đành. Các chiến sĩ cũng cần phải tiết kiệm và cũng có thể tiết kiệm”.

Tư tưởng kết hợp kinh tế với quốc phòng của Chủ tịch Hồ Chí đã thể hiện trong một số nội dung cơ bản về mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng; vừa kháng chiến vừa kiến quốc; về sử dụng quân đội trong nhiệm vụ lao động sản xuất và tham gia xây dựng kinh tế. Việc vận dụng tư tưởng của Người về kết hợp kinh tế với quốc phòng trong giảng dạy môn Kinh tế quân sự Mác - Lênin ở Học viện Lục quân giúp người chỉ huy, tham mưu cấp chiến thuật, chiến dịch của Quân đội nhân dân Việt Nam thấy được tính đúng đắn, khoa học trong đường lối về kết hợp kinh tế với quốc phòng của Đảng, Nhà nước ta hiện nay.

Tài liệu tham khảo

1. Khâu Văn Bích (2025), “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp giữa kinh tế với quốc phòng trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay”, Tạp chí Quản lý nhà nước điện tử, ngày 25/02/2025.

2. Hồ Chí Minh toàn tập, tập 4, Nxb CTQG, Hà Nội, 2002.

3. Hồ Chí Minh toàn tập, tập 6, Nxb CTQG, Hà Nội, 2002./.

T.N.T