Chiến dịch Huế - Đà Nẵng và những bài học vận dụng trong giảng dạy nghệ thuật quân sự tại Học viện Lục quân

1. Khái quát về Chiến dịch Huế - Đà Nẵng năm 1975

Sau thắng lợi của Chiến dịch Tây Nguyên, cục diện chiến trường miền Nam chuyển biến nhanh chóng theo hướng có lợi cho cách mạng. Hệ thống phòng thủ chiến lược của quân đội Sài Gòn ở miền Trung bị phá vỡ từng mảng, tinh thần binh lính suy giảm nghiêm trọng. Trên cơ sở phân tích và đánh giá đúng tình hình, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương đã kịp thời quyết định phát triển tiến công trên toàn chiến trường, trong đó hướng Trị Thiên - Huế và Đà Nẵng được xác định là hướng tiến công chiến lược quan trọng.

Chiến dịch Huế - Đà Nẵng được tổ chức với sự tham gia của các lực lượng chủ lực cơ động, tiêu biểu là Quân đoàn 2 cùng lực lượng vũ trang của Quân khu Trị - Thiên và Quân khu 5, kết hợp chặt chẽ với lực lượng vũ trang địa phương và quần chúng nhân dân. Với nghệ thuật tổ chức chiến dịch linh hoạt, táo bạo, quân ta nhanh chóng đánh tan hệ thống phòng thủ của đối phương. Ngày 26/3/1975, thành phố Huế hoàn toàn được giải phóng; tiếp đó, ngày 29/3/1975, quân ta giải phóng thành phố Đà Nẵng - căn cứ quân sự lớn nhất của chính quyền Sài Gòn ở miền Trung.

Thắng lợi của chiến dịch đã tiêu diệt và làm tan rã một lực lượng lớn quân đội Sài Gòn, giải phóng toàn bộ khu vực miền Trung rộng lớn, tạo bước nhảy vọt về thế và lực cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, góp phần quyết định đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta đi đến thắng lợi hoàn toàn.

2. Những bài học nghệ thuật quân sự nổi bật từ chiến dịch

Thứ nhất, bài học về nắm bắt và chớp thời cơ chiến lược

Một trong những nét đặc sắc của nghệ thuật quân sự Việt Nam thể hiện trong Chiến dịch Huế - Đà Nẵng là khả năng nhận định đúng và kịp thời chớp thời cơ chiến lược. Sau thắng lợi của Chiến dịch Tây Nguyên, đặc biệt là trận then chốt Buôn Ma Thuột, hệ thống phòng thủ chiến lược của quân đội Sài Gòn ở miền Trung bị rung chuyển nghiêm trọng. Trước tình hình đó, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương đã nhanh chóng đánh giá đúng tương quan lực lượng, nhận định sự suy yếu nhanh chóng của đối phương và quyết định mở chiến dịch tiến công Huế - Đà Nẵng nhằm phát triển thắng lợi chiến lược.

Thực tiễn chiến dịch cho thấy quyết định này hoàn toàn đúng đắn. Chỉ trong thời gian ngắn, quân ta đã giải phóng Huế (26/3/1975) và Đà Nẵng (29/3/1975), làm tan rã toàn bộ lực lượng Quân đoàn 1 và Quân khu 1 của quân đội Sài Gòn, khiến hệ thống phòng thủ chiến lược của đối phương ở miền Trung sụp đổ nhanh chóng.

Thứ hai, bài học về nghệ thuật tạo thế, tạo lực và phát triển tiến công

Chiến dịch Huế - Đà Nẵng thể hiện rõ nghệ thuật tạo thế, tạo lực và phát triển tiến công liên tục của quân đội ta. Trong quá trình tổ chức chiến dịch, ta đã huy động lực lượng chủ lực cơ động kết hợp với lực lượng vũ trang địa phương và quần chúng nhân dân, hình thành thế tiến công rộng khắp trên toàn chiến trường miền Trung.

Quân ta chủ động đánh chiếm các tuyến giao thông chiến lược, đặc biệt là cắt đứt các trục cơ động quan trọng của đối phương, cô lập Huế và Đà Nẵng, khiến lực lượng địch không thể cơ động chi viện cho nhau. Từ thế trận đó, các mũi tiến công của ta nhanh chóng hình thành vòng vây, đánh vào các mục tiêu then chốt, làm cho hệ thống phòng thủ của đối phương nhanh chóng sụp đổ.

Đặc biệt, sự kết hợp chặt chẽ giữa tiến công quân sự của lực lượng chủ lực với hoạt động của lực lượng vũ trang địa phương và phong trào nổi dậy của quần chúng đã tạo thành sức mạnh tổng hợp to lớn, làm tê liệt bộ máy quân sự và chính quyền của đối phương ở nhiều địa bàn. Nhờ đó, chỉ trong thời gian ngắn, quân và dân ta đã giải phóng một khu vực rộng lớn từ Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế đến Quảng Nam - Đà Nẵng, làm thay đổi căn bản tương quan lực lượng trên chiến trường.

Thứ ba, bài học về tổ chức chỉ huy linh hoạt, táo bạo và sáng tạo

Một đặc điểm nổi bật của chiến dịch là nghệ thuật tổ chức và chỉ huy linh hoạt, táo bạo, sáng tạo của Bộ Tổng Tư lệnh và các cơ quan chỉ huy chiến dịch. Trong quá trình tiến công, ta đã vận dụng linh hoạt nhiều hình thức tác chiến như tiến công chính diện, vu hồi, thọc sâu, chia cắt và bao vây, tạo thế áp đảo đối phương trên nhiều hướng.

Các lực lượng chủ lực của ta liên tục cơ động nhanh, đánh chiếm các mục tiêu quan trọng, đồng thời phát triển tiến công với tốc độ cao, không cho đối phương kịp tổ chức phòng ngự mới. Sự chỉ huy linh hoạt và quyết đoán đã làm cho hệ thống phòng thủ của quân đội Sài Gòn nhanh chóng rơi vào tình trạng rối loạn và tan rã.

Thứ tư, bài học về hiệp đồng tác chiến giữa các lực lượng

Chiến dịch Huế - Đà Nẵng là một chiến dịch hiệp đồng binh chủng quy mô lớn, với sự tham gia phối hợp chặt chẽ của nhiều lực lượng như bộ binh, pháo binh, xe tăng, phòng không, công binh, đặc công và lực lượng vũ trang địa phương. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng đã tạo nên sức mạnh chiến đấu tổng hợp, bảo đảm cho các mũi tiến công phát triển nhanh và hiệu quả.

Trong chiến dịch, các lực lượng chủ lực đảm nhiệm các hướng tiến công chủ yếu, đánh chiếm các mục tiêu quan trọng; lực lượng địa phương và du kích phối hợp đánh địch, giữ địa bàn và hỗ trợ quần chúng nhân dân; các lực lượng pháo binh, xe tăng và phòng không bảo đảm hỏa lực và bảo vệ đội hình tiến công. Nhờ sự hiệp đồng chặt chẽ đó, quân ta đã nhanh chóng làm chủ chiến trường và hoàn thành mục tiêu chiến dịch trong thời gian ngắn.

3. Vận dụng những bài học của chiến dịch trong giảng dạy nghệ thuật quân sự tại Học viện Lục quân

Đối với Học viện Lục quân, việc nghiên cứu và vận dụng những bài học từ Chiến dịch Huế - Đà Nẵng có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ chỉ huy, tham mưu cấp chiến dịch, chiến thuật.

Trước hết, cần tăng cường nghiên cứu, khai thác giá trị nghệ thuật quân sự của chiến dịch trong chương trình giảng dạy, giúp học viên hiểu sâu sắc hơn về nghệ thuật tổ chức và chỉ huy chiến dịch trong chiến tranh nhân dân.

Hai là, gắn nghiên cứu chiến dịch với đổi mới phương pháp giảng dạy, sử dụng các hình thức như phân tích tình huống, diễn tập, thảo luận khoa học… nhằm phát triển tư duy chiến dịch, chiến thuật cho học viên.

Ba là, kết hợp nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn chiến tranh cách mạng của dân tộc, từ đó vận dụng sáng tạo vào xây dựng phương án tác chiến trong điều kiện chiến tranh bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Bốn là, phát huy giá trị giáo dục truyền thống từ chiến thắng của chiến dịch, góp phần bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, ý chí chiến đấu và tinh thần trách nhiệm cho đội ngũ học viên - những cán bộ chỉ huy tương lai của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Thắng lợi của Chiến dịch Huế - Đà Nẵng là minh chứng tiêu biểu cho sự phát triển của nghệ thuật quân sự Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Những bài học về nắm bắt thời cơ, tạo thế chiến dịch, tổ chức chỉ huy linh hoạt và hiệp đồng tác chiến vẫn giữ nguyên giá trị trong nghiên cứu và đào tạo quân sự hiện nay. Việc tiếp tục nghiên cứu, vận dụng những bài học đó trong giảng dạy tại Học viện Lục quân sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong tình hình mới./.

N.H.L