Khoa Hậu cần - Kỹ thuật tổ chức sinh hoạt chuyên đề “Ngày phương pháp” về đổi mới biên soạn Slide bài giảng

Sinh hoạt “Ngày phương pháp” là hoạt động chuyên môn được Khoa Hậu cần - Kỹ thuật duy trì nền nếp, nhằm trao đổi, thống nhất nhận thức và nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giảng viên. Với chủ đề lần này, nội dung tập trung làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn trong việc đổi mới cách thức biên soạn slide bài giảng - khâu quan trọng tác động trực tiếp đến chất lượng tổ chức dạy học.

Báo cáo trung tâm do Đại úy Lê Hà Thanh Hương trình bày đã nêu rõ: Trong bối cảnh yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong Quân đội, việc nâng cao chất lượng giảng dạy không chỉ phụ thuộc vào nội dung chương trình mà còn chịu tác động trực tiếp từ phương pháp tổ chức và truyền đạt kiến thức. Thực tiễn giảng dạy tại Học viện cho thấy, nhiều bài giảng vẫn được xây dựng theo lối trình bày truyền thống với hệ thống đề mục phân cấp như I, II, 1, 2…, qua đó giúp nội dung được tổ chức chặt chẽ, dễ theo dõi, thuận lợi cho việc hệ thống hóa kiến thức. Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng bộc lộ những hạn chế nhất định: nội dung thường bị chia nhỏ theo hình thức, dễ dẫn đến tư duy tiếp nhận mang tính liệt kê, thiếu liên kết logic; người học có xu hướng tiếp thu thụ động, khó hình thành dòng tư duy tổng hợp và vận dụng linh hoạt vào thực tiễn.

Trên cơ sở đó, báo cáo đã đề xuất hướng tiếp cận mới: biên soạn slide bài giảng theo hướng không sử dụng đề mục phân cấp, chuyển từ cấu trúc thể hiện mang tính hình thức sang cấu trúc tư duy mang tính bản chất. Nội dung bài giảng vẫn được tổ chức chặt chẽ nhưng được triển khai theo mạch diễn giải liên tục, bảo đảm sự liên kết logic giữa các ý, chuyển từ cách trình bày mang tính liệt kê sang cách dẫn dắt nội dung phù hợp với đặc điểm tiếp thu của người học, phù hợp với đặc thù đào tạo cán bộ quân sự. 

Một trong những điểm nhấn quan trọng của phương pháp này là việc sử dụng hệ thống liên kết ngôn ngữ thay thế cho hệ thống đề mục truyền thống. Các từ nối, cụm từ chuyển ý không chỉ giúp liên kết nội dung mà còn đóng vai trò dẫn dắt tư duy, định hướng nhận thức cho học viên. Qua đó, vai trò của giảng viên được nâng cao rõ rệt, từ chỗ truyền đạt nội dung theo cấu trúc có sẵn sang tổ chức, điều khiển và phát triển mạch tư duy của người học trong suốt quá trình giảng dạy.

Đại úy, ThS Lê Hà Thanh Hương - Giảng viên Khoa HC-KT

Về yêu cầu kỹ thuật, báo cáo chỉ rõ: nội dung trên slide cần được lựa chọn và tổ chức theo hướng tinh gọn, mỗi slide tập trung vào một ý trọng tâm; hạn chế tối đa việc trình bày dàn trải, liệt kê. Slide không còn là phương tiện truyền tải toàn bộ thông tin mà trở thành “điểm tựa nhận thức”, có chức năng gợi mở, định hướng, hỗ trợ quá trình tư duy của học viên. Điều này đặc biệt phù hợp với mục tiêu đào tạo tại Học viện Lục quân, nơi người học cần được rèn luyện năng lực tư duy độc lập, khả năng phân tích, tổng hợp và vận dụng vào thực tiễn.

Bên cạnh đó, báo cáo cũng nhấn mạnh những yêu cầu đặt ra đối với giảng viên khi triển khai phương pháp mới. Theo đó, giảng viên phải xây dựng được mạch nội dung logic, bảo đảm tính hệ thống và liên kết chặt chẽ; sử dụng linh hoạt các phương tiện ngôn ngữ để dẫn dắt nội dung; kết hợp chặt chẽ giữa slide và lời giảng, tránh lệ thuộc vào phương tiện trình chiếu. Đồng thời, cần chú trọng lựa chọn nội dung tinh gọn, phù hợp với đối tượng người học và đặc thù từng môn học.

Tại buổi sinh hoạt, các ý kiến thảo luận đã tập trung làm rõ thêm sự khác biệt giữa cách tiếp cận truyền thống và phương pháp mới. Nhiều ý kiến cho rằng, điểm cốt lõi không nằm ở việc thay đổi nội dung kiến thức mà ở cách thức tổ chức và truyền đạt. Nếu như trước đây nội dung thường được chia thành các đề mục rõ ràng nhưng mang tính liệt kê, thì với phương pháp mới, các ý được liên kết thành một dòng tư duy xuyên suốt, giúp người học hiểu vấn đề một cách toàn diện và sâu sắc hơn.

Từ thực tiễn giảng dạy tại Khoa Hậu cần - Kỹ thuật, các giảng viên đã chia sẻ những kinh nghiệm bước đầu trong việc đổi mới biên soạn slide bài giảng. Theo đó, thời gian qua, Khoa đã từng bước điều chỉnh cách thức biên soạn slide theo hướng giảm dần sự phụ thuộc vào hệ thống đề mục phân cấp, chuyển sang trình bày nội dung theo mạch diễn giải liên tục, đồng thời tăng cường sử dụng các yếu tố liên kết ngôn ngữ và kỹ thuật trình bày hiện đại.

Quá trình triển khai cho thấy, đội ngũ giảng viên đã chủ động nâng cao kỹ năng thiết kế bài giảng, từng bước chuyển từ cách trình bày mang tính liệt kê sang cách dẫn dắt nội dung theo tiến trình nhận thức của người học. Slide được tinh giản, tập trung vào các ý trọng tâm; việc trao đổi, gợi mở trong quá trình giảng dạy được tăng cường, qua đó phát huy vai trò của giảng viên với tư cách là người tổ chức và định hướng tư duy cho học viên.

Phát biểu kết luận buổi sinh hoạt, Đại tá Vũ Văn Thông - Phó Chủ nhiệm Khoa khẳng định: đổi mới phương pháp giảng dạy là yêu cầu tất yếu trong quá trình nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của Học viện. Việc biên soạn slide bài giảng theo hướng không sử dụng đề mục phân cấp là một hướng đi phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả truyền đạt, phát huy tính tích cực, chủ động của người học. Tuy nhiên, quá trình triển khai cần được thực hiện một cách khoa học, có lộ trình, bảo đảm giữ vững nội dung kiến thức cốt lõi, đồng thời phát huy ưu điểm của phương pháp mới.

Đồng chí Phó Chủ nhiệm Khoa yêu cầu, thời gian tới, đội ngũ giảng viên tiếp tục nghiên cứu, vận dụng linh hoạt phương pháp này vào thực tiễn giảng dạy; tăng cường trao đổi, rút kinh nghiệm thông qua các hoạt động chuyên môn như “Ngày phương pháp”, dự giờ, bình giảng… Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng bài giảng, đáp ứng yêu cầu đào tạo cán bộ quân đội trong tình hình mới.

Buổi sinh hoạt chuyên đề “Ngày phương pháp” của Khoa Hậu cần - Kỹ thuật đã diễn ra nghiêm túc, chất lượng, đạt được mục đích, yêu cầu đề ra. Kết quả của buổi sinh hoạt không chỉ góp phần thống nhất nhận thức, nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giảng viên mà còn là cơ sở quan trọng để tiếp tục đẩy mạnh đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của Khoa nói riêng và Học viện Lục quân nói chung trong thời gian tới, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, xây dựng Học viện Lục quân chính quy, hiện đại./.

L.H.T.H