Giáo sư, Thượng tướng Hoàng Minh Thảo – Từ tư duy nghệ thuật quân sự chiến dịch đến bản lĩnh người thầy đào tạo cán bộ tại Học viện Lục quân

Trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, từ người chỉ huy chiến khu, chỉ huy mặt trận đến Tư lệnh chiến dịch xuất sắc trên chiến trường Tây Nguyên ác liệt; rồi trở thành nhà giáo dục quân sự tiêu biểu, Hiệu trưởng kiêm Chính ủy Trường Sĩ quan Lục quân, Giám đốc Học viện Quân sự (nay là Học viện Lục quân), Viện trưởng Viện Chiến lược Quân sự, Giáo sư Hoàng Minh Thảo đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam. Những cống hiến đặc sắc của đồng chí đã khẳng định tầm vóc của một vị tướng tài ba, một nhà khoa học quân sự uyên bác và một người thầy mẫu mực của nhiều thế hệ cán bộ quân đội.

Điều làm nên dấu ấn nổi bật ở Thượng tướng Hoàng Minh Thảo chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bản lĩnh của vị tướng trận mạc với chiều sâu tư duy của nhà lý luận quân sự kiệt xuất. Cuộc đời binh nghiệp của đồng chí là một hành trình tôi luyện không ngừng trong khói lửa chiến tranh. Ở mỗi giai đoạn lịch sử cam go nhất, đồng chí đều hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ chiến lược được giao. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, với cương vị Tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên (B3), đồng chí đã gắn bó máu thịt với dải đất đại ngàn, trực tiếp chỉ huy nhiều chiến dịch vang dội như Plei Me (1965), Sa Thầy (1966), Đắk Tô - Tân Cảnh (1972). Đặc biệt, đỉnh cao nghệ thuật cầm quân của đồng chí gắn liền với Chiến dịch Tây Nguyên mùa Xuân năm 1975 – đòn điểm huyệt chiến lược mở màn cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Dấu ấn của Hoàng Minh Thảo, Tư lệnh trong Chiến dịch Tây Nguyên khắc họa sinh động phẩm chất của người chỉ huy quân sự tài ba: mưu trí, quyết đoán, tài nghệ nghi binh lừa địch và nắm bắt thời cơ chiến lược sắc bén. Bằng nghệ thuật “nghi binh ở Bắc Tây Nguyên (Pleiku, Kon Tum), bất ngờ giáng đòn quyết định ở Nam Tây Nguyên (Buôn Ma Thuột)”, đồng chí cùng Bộ Tư lệnh chiến dịch đã điều khiển quân địch theo đúng ý định tác chiến của ta, tạo nên thế trận áp đảo, trúng vào điểm hiểm yếu, làm rung chuyển toàn bộ hệ thống phòng thủ của đối phương. Nghệ thuật dụng binh ấy không chỉ là thành quả của lòng dũng cảm, mà là sự thăng hoa của trí tuệ quân sự khoa học, nắm chắc thực tiễn địa hình, so sánh tương quan lực lượng và thấu hiểu sâu sắc quy luật tác chiến. Đó là minh chứng rõ nét về phương pháp tư duy biện chứng: tạo thế, tạo thời, chủ động điều địch, đánh chắc thắng chắc – những bài học kinh nghiệm còn nguyên giá trị đối với nghệ thuật quân sự Việt Nam hiện đại.

Người thầy lớn đặt nền móng cho khoa học và giáo dục quân sự

Nếu tài năng chỉ huy trên chiến trường khẳng định tầm vóc của một danh tướng, thì cống hiến trong công tác nghiên cứu, giáo dục – đào tạo lại khắc họa chân dung Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Hoàng Minh Thảo với tư cách một người thầy lớn của Quân đội. Đồng chí là một trong số ít vị tướng sớm được phong hàm Giáo sư ngành Khoa học Quân sự (năm 1986) và được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ (năm 2005) với cụm công trình nghiên cứu nghệ thuật quân sự đặc sắc.

Từng đảm nhiệm cương vị người đứng đầu các nhà trường quân đội trọng yếu, đồng chí luôn kiên định quan điểm: giáo dục quân sự không thể tách rời thực tiễn chiến trường; lý luận phải bắt nguồn từ tổng kết chiến tranh và quay trở lại phục vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu. Đồng chí dành nhiều tâm huyết biên soạn hàng chục đầu sách, công trình giáo trình chiến lược, chiến dịch có giá trị kinh điển như: Tổ tiên ta đánh giặc, Nghệ thuật tác chiến chiến dịch, Bàn về nghệ thuật quân sự, Về cách dùng binh... Trong tư duy của Giáo sư Hoàng Minh Thảo, người thầy giáo quân sự phải truyền dạy cho người học phương pháp tư duy sáng tạo, khả năng tự học và tinh thần độc lập tác chiến, chứ không gò bó theo khuôn mẫu máy móc. Đồng chí đặc biệt chú trọng việc xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên vừa có tri thức lý luận uyên thâm, vừa phải dạn dày vốn sống thực tế, mẫu mực về phẩm chất chính trị, đạo đức và tác phong sư phạm.

Những giá trị cốt lõi đối với đào tạo cán bộ tại Học viện Lục quân hiện nay

Từ cuộc đời hoạt động và sự nghiệp khoa học của Thượng tướng, Giáo sư Hoàng Minh Thảo, có thể rút ra một quy luật sâu sắc: người cán bộ chỉ huy, tham mưu chỉ thực sự trưởng thành và phát triển vững chắc khi gắn liền kiến thức sách vở với tư duy thực tiễn, gắn bản lĩnh kiên định với nghệ thuật tác chiến linh hoạt, sáng tạo.

Đối với Học viện Lục quân – trung tâm giáo dục, đào tạo cán bộ chỉ huy, tham mưu cấp chiến thuật, chiến dịch hàng đầu của Quân đội, tấm gương và di sản của Giáo sư Hoàng Minh Thảo mang ý nghĩa định hướng thiết thực trên nhiều phương diện:

Trước hết, bồi dưỡng tư duy nghệ thuật quân sự độc lập, sáng tạo. Bài học đắt giá từ các chiến dịch do đồng chí Hoàng Minh Thảo chỉ huy là không bao giờ rập khuôn giáo điều. Đào tạo cán bộ chỉ huy, tham mưu tại Học viện hiện nay đòi hỏi không chỉ dừng lại ở việc nắm vững điều lệnh, nguyên tắc tác chiến chung, mà phải rèn luyện năng lực tư duy biện chứng, khả năng phân tích địa hình, đánh giá đúng âm mưu, thủ đoạn của đối tượng tác chiến trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao. Người học phải được trang bị phương pháp “tạo thế, tạo lực, chớp thời cơ”, biết vận dụng linh hoạt cách đánh truyền thống của dân tộc vào thực tiễn tổ chức lực lượng và xử trí các tình huống tác chiến phức tạp.

Thứ hai, gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường với chiến trường, lý luận với thực tiễn đơn vị. Đúng như tinh thần khoa học của Giáo sư Hoàng Minh Thảo, đào tạo tại Học viện Lục quân phải lấy thực tiễn huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu ở các quân khu, quân đoàn, sư đoàn làm thước đo chất lượng. Nhà trường trang bị tri thức nền tảng và phương pháp tư duy; các đợt diễn tập thực binh, diễn tập chỉ huy – tham mưu trên bản đồ và ngoài thực địa là môi trường tôi luyện bản lĩnh. Mọi đổi mới về nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy của Học viện phải luôn bám sát sự phát triển của vũ khí trang bị mới và hình thái tác chiến mới, đảm bảo cán bộ ra trường là bắt nhịp được ngay với thực tế đơn vị.

Thứ ba, xây dựng bản lĩnh kiên định, quyết đoán của người chỉ huy. Ở vị tướng Tư lệnh chiến dịch Hoàng Minh Thảo, bản lĩnh được thể hiện qua sự bình tĩnh trước những bước ngoặt sống còn, dám chịu trách nhiệm trước quyết định đánh trận then chốt mở màn chiến dịch. Phẩm chất này là yêu cầu sống còn đối với mỗi học viên đào tạo tại Học viện Lục quân. Người chỉ huy quân sự tương lai phải có ý chí kiên định, tinh thần chịu đựng gian khổ, khả năng chịu áp lực cao và sự quyết đoán chính xác trong chỉ huy, điều hành bộ đội thực hiện nhiệm vụ.

Thứ tư, chuẩn hóa phong cách của người cán bộ, giảng viên quân sự. Di sản của Nhà giáo Nhân dân Hoàng Minh Thảo để lại lời nhắc nhở sâu sắc: muốn đào tạo trò giỏi, người thầy quân sự phải là tấm gương sáng về tự học, tự nghiên cứu và phong cách chuẩn mực. Đội ngũ giảng viên Học viện Lục quân phải không ngừng cập nhật kiến thức, tích cực nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, giữ vững tác phong sư phạm mẫu mực để truyền cảm hứng, bồi dưỡng nhân cách và niềm tự hào binh nghiệp cho mỗi thế hệ học viên.

Một danh tướng trận mạc, một người thầy mẫu mực

Thượng tướng, Giáo sư Hoàng Minh Thảo thanh thản về cõi vĩnh hằng ngày 08/09/2008, hưởng thọ 87 tuổi. Suốt cuộc đời hơn 60 năm cống hiến cho Đảng, Tổ quốc và Quân đội, đồng chí đã để lại dấu ấn sâu đậm trên cả ba trụ cột: chỉ huy chiến dịch, nghiên cứu khoa học quân sự và đào tạo cán bộ. Tên tuổi của đồng chí luôn gắn liền với những mốc son chói lọi của lịch sử chiến tranh cách mạng Việt Nam, đặc biệt là bản hùng ca Tây Nguyên năm 1975.

Đối với cán bộ, giảng viên, học viên Học viện Lục quân, việc học tập và noi theo tấm gương Thượng tướng, Giáo sư Hoàng Minh Thảo không chỉ là sự tri ân một danh tướng, một nhà giáo quân sự tiền bối, mà còn là lời nhắc nhở thường trực về trách nhiệm và sứ mệnh thiêng liêng. Đào tạo cán bộ quân sự trong tình hình mới phải gắn tri thức với thực tiễn, nghệ thuật với hành động, tài năng với y đức - võ đức. Tiếp nối truyền thống vẻ vang và ngọn lửa nhiệt huyết của Giáo sư Hoàng Minh Thảo, tập thể Học viện Lục quân hôm nay quyết tâm đoàn kết, đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo và nghiên cứu khoa học, xây dựng Học viện chính quy, thông minh, mẫu mực, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa./.

N.H.P