Ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh - bước chuyển biến thực chất ở Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

1. Bối cảnh mới và yêu cầu “chuyển mạnh sang thực hành”

Học viện Lục quân trực thuộc Bộ Quốc phòng, là nơi đào tạo, bồi dưỡng sĩ quan chỉ huy, tham mưu cấp trung, sư đoàn và nghiên cứu khoa học quân sự. Học viên đều là những sĩ quan đã trải qua cọ xát thực tiễn, có bề dày kinh nghiệm quản lý, chỉ huy bộ đội ở cấp phân đội. Với đặc thù này, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh không thể dừng lại ở việc đọc, chép hay ghi nhớ máy móc các luận điểm. Sự phát triển vũ bão của kỷ nguyên số, trí tuệ nhân tạo (AI) và mặt trận tác chiến trên không gian mạng đòi hỏi người chỉ huy phải có tư duy nhạy bén, bản lĩnh chính trị vững vàng và khả năng ra quyết định nhanh chóng.

Sự ra đời của Chỉ thị số 07-CT/TW chính là “kim chỉ nam” cho công tác đổi mới giáo dục lý luận chính trị, trong đó nhấn mạnh yếu tố cốt lõi là sự “thực hành”. Học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác phải được đo lường bằng năng lực thực thi, bằng cách giải quyết hiệu quả các tình huống thực tiễn sinh động tại đơn vị. Để rút ngắn khoảng cách giữa lý luận và thực tiễn, việc ứng dụng công nghệ số được Học viện xác định là khâu đột phá, là đòn bẩy để chuyển đổi phương pháp sư phạm truyền thống sang mô hình giáo dục hiện đại, tương tác và thực chứng.

2. Trực quan hóa hệ thống lý luận phức tạp

Sự thay đổi dễ nhận thấy nhất tại Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay là cuộc cách mạng về học liệu sư phạm. Căn bệnh “hàn lâm hóa”, nặng về lý thuyết đang được khắc phục triệt để thông qua việc số hóa toàn diện nội dung bài giảng.

Để chuyển tải những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng Quân đội, về đại đoàn kết toàn dân tộc hay về đạo đức người quân nhân cách mạng, đội ngũ giảng viên đã dày công thiết kế, kiến tạo hệ thống bài giảng điện tử tương tác cao. Các công cụ như sơ đồ tư duy (mind map), đồ họa thông tin (infographic), hình ảnh minh họa tùy chỉnh và video mô phỏng được tích hợp sâu vào từng chuyên đề, bài giảng.

Thay vì những trang giáo trình dày đặc chữ, giờ đây, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh được cấu trúc hóa thành những mô hình trực quan, sinh động. Phương pháp này hoàn toàn tương thích với phong cách làm việc “thiết thực, cụ thể, dễ hiểu, dễ nhớ” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn dặn đội ngũ cán bộ tuyên huấn, giúp học viên dễ dàng thẩm thấu và vận dụng linh hoạt vào thực tiễn chỉ huy tại các cấp trung, sư đoàn.

3. Thiết lập "không gian tương tác, thực hành chính trị", rèn luyện bản lĩnh tham mưu, chỉ huy

Bám sát tinh thần “thực hành” của Chỉ thị số 07-CT/TW, việc ứng dụng công nghệ số đang được Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh chuyển dịch mạnh mẽ từ khâu trình chiếu thuần túy sang hỗ trợ rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề. Khoa đã chủ động kiến tạo các "không gian tương tác, thực hành chính trị" ngay tại giảng đường thông qua việc khai thác tối đa hệ thống dữ liệu số và các phương tiện công nghệ giáo dục.

Tại đây, học viên được tiếp cận với các tình huống quân sự, tư tưởng phức tạp, được chắt lọc từ thực tiễn cơ sở và trực quan hóa thông qua hệ thống học liệu điện tử đa phương tiện (video, hình ảnh, sơ đồ tư duy). Đó có thể là bài tập tham mưu giải quyết một điểm nóng về an ninh trật tự trên địa bàn đóng quân; kịch bản đối phó với khủng hoảng truyền thông khi xuất hiện thông tin xuyên tạc hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trên không gian mạng; hay tình huống tổ chức đối thoại, giải tỏa mâu thuẫn tư tưởng của chiến sĩ trong điều kiện hành quân dã ngoại.

Trong không gian giảng dạy tương tác này, giảng viên không còn là người độc thoại truyền thụ kiến thức, mà đóng vai trò là “đạo diễn” nêu vấn đề và định hướng. Học viên bị đặt dưới áp lực về thời gian và buộc phải xử lý lượng thông tin đa chiều. Với tư thế của người cán bộ chủ trì cấp trung, sư đoàn, họ phải chủ động tra cứu, khai thác nguồn tài nguyên số của Học viện, vận dụng lập luận từ tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp với nguyên tắc công tác đảng, công tác chính trị để bảo vệ phương án xử trí của mình. Việc thực hành tranh biện, tổ chức lực lượng đấu tranh phản bác dựa trên hệ thống dữ liệu số giúp học viên rèn luyện tư duy “đi trước, đi cùng, đi sau” trong công tác tư tưởng, biến lý luận thành vũ khí thực chiến sắc bén.

4. Đổi mới thước đo đánh giá, khắc phục bệnh hình thức, hướng tới thực chất

Một nội dung cốt lõi của Chỉ thị số 07-CT/TW là yêu cầu kiên quyết khắc phục căn bệnh hình thức, tình trạng học tập sáo rỗng, báo cáo không đúng thực chất. Ứng dụng nền tảng số đang mang lại một lợi thế tuyệt đối cho Học viện Lục quân trong việc thực thi yêu cầu nghiêm khắc này.

Công nghệ số mang bản chất minh bạch và khả năng lưu vết hoàn hảo. Mọi quy trình khai thác học liệu, chất lượng các bài thảo luận trực tuyến, và đặc biệt là độ nhạy bén, chính xác trong các phương án xử lý tình huống tư tưởng của học viên đều được hệ thống ghi nhận khách quan. Hình thức kiểm tra, đánh giá theo đó cũng dịch chuyển mạnh mẽ. Thay vì những bài thi tự luận nặng về đo lường khả năng ghi nhớ máy móc các luận điểm, điểm số hiện nay tập trung đánh giá năng lực lập luận, kỹ năng giải quyết khủng hoảng và trình độ thực hành của học viên. Cán bộ chấm thi nhìn nhận năng lực học viên thông qua việc họ sử dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để thiết kế một kế hoạch hành động cụ thể, tổ chức một lực lượng nòng cốt đấu tranh trên không gian mạng, hay xử lý thành công một bài tập lớn mô phỏng tình hình đơn vị. Bộ lọc trung thực này buộc mỗi học viên phải chứng minh năng lực thực chất, khẳng định tinh thần tự giác, trung thực, chí công vô tư theo đúng phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Việc tích hợp công nghệ số vào giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh tại Học viện Lục quân là minh chứng sinh động cho quá trình hiện thực hóa Chỉ thị số 07-CT/TW vào lĩnh vực quân sự. Bằng cách số hóa học liệu, thiết kế các đồ dùng trực quan hiện đại và xây dựng môi trường thực hành chính trị liên tục, Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đang tạo ra những bước đi vững chắc nhằm xóa bỏ lối mòn lý thuyết kinh viện. Sự chuyển dịch mạnh mẽ từ “trang bị nhận thức” sang “rèn luyện năng lực thực hành” không chỉ đáp ứng đòi hỏi của kỷ nguyên chuyển đổi số, mà còn trang bị cho đội ngũ cán bộ, sĩ quan cấp chiến thuật, chiến dịch hành trang vững chắc về cả bản lĩnh chính trị lẫn tư duy mưu lược. Đây là tiền đề quan trọng để Học viện Lục quân tiếp tục bồi dưỡng nên những thế hệ cán bộ tham mưu, chỉ huy toàn diện, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu của các thế lực thù địch trên mặt trận tư tưởng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới.

Tài liệu tham khảo:

1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026), Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”.

2. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026), Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về “Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới”./.

H.V.T