Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh tích cực chuẩn bị huấn luyện học viên Cao cấp lý luận chính trị khóa 11

Chuẩn bị bài giảng từ mục tiêu và chuẩn đầu ra

Học viên Cao cấp lý luận chính trị khóa 11 thực hiện chương trình mới ban hành theo Quyết định số 5100-QĐ/HVCTQGHCM ngày 28/8/2026 của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Chương trình hướng tới trang bị cho người học cơ bản, hệ thống, thực tiễn và hiện đại, toàn diện về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; lý luận về đường lối đổi mới; quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; đồng thời phát triển tầm nhìn, tư duy chiến lược, kỹ năng lãnh đạo, quản lý và năng lực giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra trong tình hình mới.

Yêu cầu của chương trình mới đặt ra cho giảng viên Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nhiệm vụ không chỉ truyền đạt chính xác tri thức lý luận, mà còn phải làm rõ giá trị định hướng, phương pháp luận và khả năng vận dụng của từng nội dung. Đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý trong Quân đội, lý luận chỉ thực sự phát huy giá trị khi chuyển hoá thành phương pháp nhận diện đúng bản chất sự việc, đánh giá khách quan tình hình, dự báo xu hướng và lựa chọn phương án xử lý phù hợp với nguyên tắc của Đảng, pháp luật của Nhà nước, kỷ luật Quân đội và yêu cầu thực tiễn ở cơ quan, đơn vị.

Từ nhận thức đó, cán bộ, giảng viên Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh tập trung nghiên cứu kỹ mục tiêu, chuẩn đầu ra của từng môn học, chuyên đề; xác định rõ những nội dung người học cần nắm vững, những vấn đề cần trao đổi và những năng lực phải hình thành sau mỗi bài học. Việc biên soạn bài giảng được tiến hành theo hướng bảo đảm tính khoa học, hệ thống, chính xác về quan điểm; đồng thời giảm những phần trình bày nặng về tái hiện kiến thức, tăng nội dung phân tích, liên hệ và vận dụng.

Mỗi bài giảng đều được đặt trong mối liên hệ với thực tiễn xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc và những vấn đề đang đặt ra trong hoạt động lãnh đạo, quản lý ở đơn vị. Những nội dung mới trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội; sự phát triển của khoa học, công nghệ; quá trình chuyển đổi số; tác động của các thách thức an ninh phi truyền thống và những biến đổi nhanh chóng của tình hình thế giới được lựa chọn, cập nhật có trọng tâm. Qua đó, bài giảng không chỉ cung cấp tri thức mà còn định hướng cách tiếp cận, phương pháp phân tích và khả năng xử lý những vấn đề phức tạp nảy sinh trong thực tiễn.

Đổi mới phương pháp, phát huy kinh nghiệm của người học

Điểm nổi bật trong công tác chuẩn bị huấn luyện cho học viên Đào tạo Cao cấp lý luận chính trị Khoá 11 là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học theo mô hình “giảng viên - học viên đồng kiến tạo kiến thức, giá trị mới”. Theo đó, giờ học không còn là quá trình truyền đạt kiến thức một chiều mà được tổ chức thành không gian trao đổi, đối thoại và cùng giải quyết vấn đề. Giảng viên giữ vai trò định hướng, cung cấp cơ sở lý luận, thiết kế tình huống và điều hành hoạt động nhận thức; học viên chủ động nghiên cứu, phân tích, phản biện và đề xuất phương án vận dụng.

Chương trình dành 50% thời gian cho lên lớp lý thuyết và 50% thời gian cho thảo luận. Cơ cấu này đòi hỏi giảng viên phải chuẩn bị công phu hơn cả về nội dung và phương pháp tổ chức. Bên cạnh hệ thống luận điểm khoa học, mỗi bài giảng cần có câu hỏi nêu vấn đề ngắn gọn, rõ nghĩa; tình huống thảo luận phải sát với chức trách, nhiệm vụ và môi trường công tác của cán bộ trong Quân đội. Giảng viên đồng thời dự kiến những hướng tiếp cận khác nhau, những vấn đề có thể nảy sinh trong tranh luận và định hướng giải quyết nhằm bảo đảm thảo luận dân chủ, cởi mở nhưng giữ vững mục tiêu, yêu cầu bài học.

Học viên đào tạo Cao cấp lý luận chính trị là cán bộ đương chức hoặc thuộc diện quy hoạch các chức danh lãnh đạo, quản lý trung và cao cấp, có vốn sống, kinh nghiệm lãnh đạo, chỉ huy và khả năng đánh giá vấn đề từ nhiều góc độ. Đây là nguồn tri thức thực tiễn phong phú cần được khai thác trong quá trình dạy học. Nếu bài giảng chỉ nhắc lại những kiến thức có sẵn, vai trò chủ thể và kinh nghiệm của học viên sẽ khó được phát huy đầy đủ.

Vì vậy, các vấn đề thảo luận được xây dựng theo hướng gắn trực tiếp với những tình huống có thể xuất hiện trong hoạt động quân sự, quốc phòng và công tác xây dựng đơn vị. Trước một vấn đề mới, học viên không chỉ trả lời “đúng hay sai”, mà phải phân tích nguyên nhân, nhận diện mâu thuẫn, xác định quan điểm xử lý, dự kiến tác động và lựa chọn giải pháp phù hợp. Quá trình ấy giúp lý luận được kiểm nghiệm, soi sáng bằng thực tiễn; đồng thời giúp những kinh nghiệm riêng lẻ của người học được khái quát, điều chỉnh và nâng lên thành nhận thức có cơ sở khoa học.

Thông qua trao đổi và phản biện, học viên từng bước rèn luyện khả năng bảo vệ chính kiến trên cơ sở lý luận và thực tiễn; biết lắng nghe, tiếp nhận ý kiến khác biệt; biết điều chỉnh nhận định khi xuất hiện những căn cứ thuyết phục hơn. Đây là những năng lực cần thiết đối với người cán bộ lãnh đạo, quản lý, nhất là khi phải xử lý các tình huống phức tạp, có nhiều yếu tố tác động và không thể giải quyết hiệu quả chỉ bằng kinh nghiệm hoặc mệnh lệnh hành chính.

Cập nhật những vấn đề mới, tăng khả năng vận dụng

Cùng với các môn học chính, Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh được giao đảm nhiệm 8 trong tổng số 10 chuyên đề bổ trợ của chương trình. Nội dung các chuyên đề tương đối rộng, có tính liên ngành, bao quát từ giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đến vấn đề dân tộc, biến đổi khí hậu, quản trị rủi ro, xử lý khủng hoảng truyền thông, những chuyển động lớn của tình hình thế giới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, mô hình hệ thống chính trị và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Khối lượng kiến thức lớn và tốc độ biến đổi nhanh của thực tiễn đòi hỏi giảng viên phải lựa chọn tài liệu có nguồn gốc rõ ràng, độ tin cậy cao; phân định được nội dung cơ bản, lâu dài với những thông tin mang tính thời điểm. Việc cập nhật không được thực hiện theo hướng tập hợp nhiều sự kiện, số liệu, mà phải giúp người học hiểu bản chất, xu hướng vận động và những vấn đề đặt ra đối với hoạt động lãnh đạo, quản lý. Mỗi nội dung mới chỉ có ý nghĩa khi được kết nối với chức trách của người học và chuyển hóa thành câu hỏi: từ vấn đề đó, người cán bộ cần nhận thức gì, dự báo điều gì và phải tổ chức hành động như thế nào?

Công tác chuẩn bị vì vậy không dừng lại ở việc hoàn thiện văn bản bài giảng. Từng giảng viên phải tính toán cách mở đầu bài học, lựa chọn tình huống, sử dụng phương tiện trình chiếu, thiết kế tài liệu minh họa và tổ chức hoạt động của lớp. Tư liệu đưa vào bài giảng phải phục vụ trực tiếp cho luận điểm, giúp làm sáng tỏ vấn đề, không chạy theo hình thức hoặc làm phân tán sự tập trung của người học. Câu hỏi thảo luận phải tạo được nhu cầu suy nghĩ, có khả năng khơi mở nhiều hướng tiếp cận nhưng vẫn bảo đảm phạm vi và mục tiêu kiến thức.

Sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cũng đồng thời thể hiện trách nhiệm chung của đội ngũ giảng viên đối với chất lượng đào tạo cán bộ của Học viện. Khi mục tiêu bài học được xác định rõ, nội dung được cập nhật có chọn lọc, tình huống được xây dựng sát thực tiễn và phương pháp tổ chức phát huy được trí tuệ tập thể, mỗi giờ học sẽ trở thành một quá trình rèn luyện tư duy, bản lĩnh và phương pháp công tác. Đó cũng là cơ sở để học viên Đào tạo Cao cấp lý luận chính trị Khóa 11 vận dụng sáng tạo lý luận vào thực tiễn; nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, dự báo và xử lý tình huống đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới./.

H.N.S