Trong dòng chảy rực rỡ của cách mạng Việt Nam, di sản tư tưởng Hồ Chí Minh hiện lên như một hệ thống lý luận toàn diện và sâu sắc, trở thành kim chỉ nam cho mọi thắng lợi của dân tộc. Trong kho tàng quý báu đó, quan điểm nhân dân, toàn dân trong lĩnh vực quân sự giữ một vị trí đặc biệt quan trọng, được coi là hạt nhân của khoa học quân sự Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong việc tạo nên sức mạnh tổng hợp của dân tộc.
Quan điểm của Hồ Chí Minh về nhân dân, toàn dân trong quân sự trước hết khẳng định tính chủ thể tuyệt đối của quần chúng trong việc xác định mục đích và tính chất của sức mạnh vũ trang. Với quan điểm “Gốc có vững, cây mới bền, xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân”, Hồ Chí Minh khẳng định trong lĩnh vực quân sự, muốn giành thắng lợi phải dựa chắc trên nền tảng sức mạnh của quần chúng nhân dân. Thông qua xây dựng quân đội của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân mà chiến đấu, Hồ Chí Minh yêu cầu đội quân đó phải giữ mối liên hệ máu thịt với nhân dân, Người khẳng định: “Dân như nước, quân như cá. Phải làm cho dân hết sức giúp đỡ mình thì mình mới đánh thắng giặc”. Để phát huy tối đa sức mạnh của quần chúng nhân dân, Hồ Chí Minh chủ trương xây dựnglực lượng vũ trang ba thứ quân rộng khắp, trong đó dân quân, tự vệ và du kích là “bức tường sắt của Tổ quốc”, “bộ đội địa phương là nòng cốt của chiến tranh nhân dân địa phương”. Với tư duy “người trước, súng sau”, Người khẳng định nhân tố quyết định không phải là công nghệ mà là bản lĩnh, ý chí của con người từ nhân dân mà ra. Sức mạnh này chỉ phát huy tối đa khi nhân dân được giác ngộ, được tổ chức thành khối thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng và được chăm lo bồi dưỡng sức dân qua việc cải thiện đời sống vật chất, tinh thần. Sự thống nhất giữa ý Đảng và lòng dân đã tạo nên dòng chảy sức mạnh liên tục, biến “dânkhí” thành sức mạnh khổng lồ để chiến đấu và chiến thắng kẻ thù.
Quan điểm trên của Hồ Chí Minh đã biến lòng yêu nước từ một tình cảm tự nhiên thành một sức mạnh vật chất có tính tổ chức cao, tạo nên khối đại đoàn kết toàn dân tộc vững chắc. Tư tưởng “toàn dân đánh giặc” đã giúp dân tộc ta làm nên những mốc son chói lọi như Cách mạng Tháng Tám, chiến thắng Điện Biên Phủ và đại thắng mùa Xuân năm 1975. Thực tiễn cho thấy, trong chiến dịch Điện Biên Phủ, ta đã huy động tới 261.451 dân công (tương đương với khoảng 14 triệu ngày công) phục vụ cho chiến dịch. Đội ngũ dân công đã vận chuyển khối lượng khổng lồ lên tới hơn 25.000 tấn lương thực, thực phẩm và hàng ngàn tấn vũ khí, đạn dược góp phần làm nên thắng lợi “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” của quân và dân cả nước. Trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, để đảm bảo cho các binh đoàn chủ lực tiến công thần tốc, công tác hậu cần nhân dân đã huy động một nguồn lực khổng lồ với hơn 411.000 dân công (bao gồm cả dân công hỏa tuyến và dân công địa phương) trực tiếp tham gia phục vụ chiến dịch, phát động hàng triệu lượt quần chúng tham gia vào các phong trào nổi dậy, đập tan bộ máy kìm kẹp của đối phương ở cơ sở, huy động hàng chục ngàn người dẫn đường cho các cánh quân chủ lực đánh chiếm các mục tiêu trọng yếu như Dinh Độc Lập, Đài Phát thanh, và Tổng tham mưu góp phần làm nên đại thắng mùa xuân 1975, đưa non sông thu về một mối.
Trong kỷ nguyên mới, giá trị này vẫn giữ nguyên tính thời sự khi sự đồng thuận của nhân dân vẫn là nhân tố quyết định để đối phó với các thách thức an ninh phi truyền thống trong giai đoạn mới. Tính đến đầu năm 2026: cả nước hiện có hơn 4.200 mô hình tổ chức quần chúng tự quản về an ninh trật tự đang hoạt động hiệu quả. Nhân dân đã cung cấp hơn 250.000 nguồn tin có giá trị mỗi năm, giúp lực lượng chức năng điều tra, khám phá tỉ lệ các vụ đại án và tội phạm hình sự đạt trên 85%. Bên cạnh đó, trong chiến dịch Quang Trung Bộ Quốc phòng đã huy động, điều động 312.575 lượt cán bộ, chiến sĩ các lực lượng và 10.543 lượt phương tiện hỗ trợ người dân xây dựng mới 619 nhà và sửa chữa 363 nhà; Bộ Công an huy động hơn 126.000 lượt cán bộ, chiến sĩ và nguồn lực hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai với tổng giá trị hơn 120 tỷ đồng; chủ trì xây dựng mới 419 căn nhà bị sập, đổ. Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức đoàn thể phát huy vai trò kết nối cộng đồng, vận động ủng hộ, cứu trợ đột xuất, động viên tinh thần trong suốt quá trình triển khai Chiến dịch; phân bổ 486,2 tỷ đồng cho các địa phương thực hiện Chiến dịch. Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phát huy cao nhất vai trò xung kích, tình nguyện của đoàn viên, thanh niên hỗ trợ xây dựng mới 60 nhà, sửa chữa 82 nhà bị hư hỏng với sự tham gia của 104 đội hình/1.344 đoàn viên; kinh phí huy động hỗ trợ là 2,7 tỷ đồng. Đây chính là sức mạnh của quần chúng nhân dân được hiện thực hóa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Hướng tới kỷ niệm 136 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quán triệt và thực hiện quan điểm nhân dân, toàn dân trong lĩnh vực quân sự của Người, mỗi cán bộ, giảng viên, học viên Học viện Lục quân cần xác định rõ vị trí, vai trò, cương vị, chức trách nhiệm vụ, nêu cao tinh thần trách nhiệm, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Mỗi giảng viên phải là những người tiên phong trong việc chuyển hóa những luận điểm khoa học về “thế trận lòng dân” thành niềm tin và hành động cụ thể cho học viên. Không ngừng rèn luyện, đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng trực quan, sinh động, chủ động tạo lập không gian và điều kiện thuận lợi để khơi gợi năng lực tự chủ, sức sáng tạo của học viên trong nghiên cứu khoa học. Đặc biệt, trên mặt trận đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, mỗi cán bộ, giảng viên phải là những người hướng dẫn học viên trở thành lực lượng chủ lực trong việc lan tỏa các giá trị tích cực và định hướng dư luận trên môi trường mạng. Thông qua giảng dạy, thảo luận, tập bài giúp học viên có tư duy phản biện, hình thành lá chắn lý luận trước các luận điểm phản động của các thế lực thù địch, góp phần xây dựng đội ngũ học viên có đầy đủ kiến thức, kỹ năng cả về lý luận và thực tiễn. Đây chính là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, góp phần xây dựng Học viện Lục quân thông minh, hiện đại, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Tài liệu tham khảo
1. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG, H.2011, tập 5, trang 502
2. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG, H.2011, tập 7, trang 76
3. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG, H.2011, tập 5, trang 158
4. Cục khoa học – công nghệ, Bộ Quốc phòng, Từ điển bách khoa quân sự, tr.99
