Sự đổi mới trong Dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng

Trước tiên, sự đổi mới tư duy trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV được thể hiện rõ nét qua việc bổ sung các quan điểm lý luận mới, điều chỉnh mục tiêu chiến lược và đề ra các giải pháp mang tính đột phá, cụ thể trên nhiều lĩnh vực.

Dự thảo đã thể hiện sự đổi mới về tầm nhìn, khát vọng phát triển của đất nước đến giữa thế kỷ XXI. Đây là sự phát triển vượt bậc so với các kỳ Đại hội trước, không chỉ dừng lại ở mục tiêu “đất nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển” hay “trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại”, mà nâng lên thành tầm nhìn đến năm 2045: Mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao theo định hướng XHCN gắn với tiêu chí cụ thể, toàn diện về kinh tế, xã hội, môi trường; phấn đấu thực hiện mục tiêu đến năm 2030 cơ bản không còn hộ nghèo và cơ bản miễn viện phí toàn dân. Việc cụ thể hóa các mục tiêu trung gian (năm 2030) và các giải pháp để đạt được mục tiêu này đòi hỏi sự đổi mới toàn diện trong phương thức lãnh đạo, quản lý và điều hành.

Về phát huy giá trị văn hóa và con người, dự thảo Văn kiện Đại hội XIV bổ sung quan điểm “phát triển văn hóa ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội, để văn hóa thực sự là nền tảng, nguồn lực nội sinh, động lực to lớn, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”. Qua đó, khẳng định văn hóa có vai trò quan trọng trong khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Đây là sự phát triển lý luận về mối quan hệ giữa văn hóa và kinh tế, chính trị trong phát triển bền vững.

Trong lĩnh vực kinh tế, Dự thảo thể hiện sự thay đổi căn bản về mô hình tăng trưởng, tập trung vào chất lượng thay vì số lượng. Đẩy mạnh chuyển đổi từ mô hình dựa vào các yếu tố truyền thống (vốn, lao động, tài nguyên) sang mô hình dựa vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, “đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính”. Dự thảo đã làm rõ hơn mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế, thể hiện tư duy biện chứng, linh hoạt, sáng tạo, phù hợp xu thế toàn cầu hóa. Đồng thời, trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, Dự thảo đã nhấn mạnh tự chủ, tự lực, tự cường trong phát triển kinh tế, đặc biệt việc bảo đảm tự chủ chiến lược về công nghệ, chuỗi cung ứng và nguồn nhân lực chất lượng cao, nhằm đối phó với những rủi ro toàn cầu; tiếp tục làm rõ hơn bản chất, đặc trưng và cơ chế vận hành của thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN; xác định vai trò và đảm bảo cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm các cân đối lớn, dẫn dắt và định hướng chiến lược; kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; kinh tế hợp tác, kinh tế tập thể, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và các loại hình kinh tế khác giữ vai trò quan trọng.

Đối với lĩnh vực Quốc phòng – An ninh, Dự thảo thể hiện chủ trương “xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN trong mọi tình huống. Nội dung này thể hiện rõ sự đổi mới, phát triển so với các kỳ Đại hội trước chỉ xác định ở mức “từng bước hiện đại”, “từng bước hiện đại, một số quân chủng, binh chủng, lực lượng tiến thẳng lên hiện đại”.

Sự đổi mới tư duy được thể hiện rõ trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực. Việc mở rộng đối tượng đấu tranh từ “tham nhũng” sang “tiêu cực”, bao gồm cả suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” là một bước tiến về mặt lý luận, thể hiện sự nhận diện đầy đủ và sâu sắc hơn về các mối đe dọa đối với sự tồn vong của Đảng. Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã cụ thể hóa các giải pháp mang tính hệ thống, đột phá trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực nhằm kiểm soát quyền lực bên trong Đảng và kiểm soát quyền lực nhà nước một cách chặt chẽ, “xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; có hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, được thực hiện nghiêm minh”. Trong công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng, xác định “chuyển trọng tâm sang giám sát thường xuyên”. Đồng thời, nhấn mạnh “tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong điều kiện mới” và đặt ra yêu cầu “chuyển đổi số trong Đảng” - một cách tiếp cận chưa từng được nêu trước đây.

Hai là, sự đổi mới của Dự thảo được xây dựng trên phương pháp tổng kết thực tiễn khoa học.

Việc xây dựng Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV dựa trên Tổng kết thực tiễn 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII, 15 năm thi hành Điều lệ Đảng (2011 - 2025) và 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới. Phương pháp này sẽ đánh giá, kiểm nghiệm được lý luận qua thực tiễn hoạt động của hệ thống chính trị và các lĩnh vực của đời sống xã hội. Quá trình tổng kết thực tiễn được thực hiện khoa học, nghiêm ngặt bởi các cơ quan lý luận, ban chỉ đạo, hội đồng lý luận cấp cao và sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu. Đây là quy trình nghiên cứu khoa học có tổ chức, đảm bảo tính khách quan trong đánh giá kết quả, rút ra bài học kinh nghiệm và xác định phương hướng.

Ba là, sự đổi mới về cấu trúc và phương pháp thể hiện của Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV được tích hợp từ 03 Dự thảo chính (Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Dự thảo Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng XHCN trong 40 năm qua ở Việt Nam; Dự thảo Báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Điều lệ Đảng (2011 - 2025) và đề xuất, định hướng bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng) thành một hệ thống thống nhất, thể hiện cách tiếp cận tổng thể, toàn diện, có tính logic cao. Đồng thời, cách trình bày được rút gọn, rõ ràng, tập trung vào vấn đề cốt lõi, trọng tâm, trọng điểm, tránh trùng lặp. Bên cạnh đó, việc tăng cường tính định lượng với chỉ tiêu cụ thể, mục tiêu định hướng là dấu hiệu của đổi mới tư duy quản trị quốc gia, thể hiện tầm nhìn thực chất, không chỉ là tuyên ngôn chính trị.

Bốn là, Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV là kết tinh trí tuệ tập thể của toàn Đảng, toàn dân và hệ thống chính trị.

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV được công khai trên các phương tiện truyền thông đại chúng, tiếp thu hàng chục triệu lượt ý kiến góp ý rộng rãi từ Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, các tầng lớp Nhân dân, trí thức, nhà khoa học, cán bộ, đảng viên, chiến sĩ lực lượng vũ trang, đồng bào ở nước ngoài là minh chứng hùng hồn cho tính dân chủ của Đảng ta. Văn kiện được chỉnh sửa, bổ sung trên cơ sở lắng nghe, tiếp thu ý kiến góp ý, phản biện đa chiều, từ cơ sở đến Trung ương. Điều này khẳng định, văn kiện cuối cùng là sản phẩm của kết tinh trí tuệ tập thể, phản ánh khoa học, khách quan tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân./.

H.M.C