Kỷ niệm ngày Truyền thống Bộ đội Tên lửa (24/7/1965 - 24/7/2026) và giá trị nghệ thuật tác chiến phòng không trong nghiên cứu, giảng dạy tại Khoa Quân chủng, Học viện Lục quân

1. Bối cảnh tác chiến và yêu cầu phát triển nghệ thuật sử dụng tên lửa phòng không

Năm 1965, trước sự leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân, Mỹ huy động lực lượng lớn máy bay chiến đấu hiện đại, liên tục đánh phá các mục tiêu kinh tế, quân sự và giao thông trọng yếu. Với ưu thế vượt trội về vũ khí, trang bị kỹ thuật và trình độ tác chiến điện tử, đối phương kỳ vọng nhanh chóng giành ưu thế trên không, làm suy giảm tiềm lực quốc phòng của miền Bắc.

Trước tình hình đó, Quân chủng Phòng không - Không quân khẩn trương xây dựng lực lượng Bộ đội Tên lửa Phòng không. Mặc dù mới được thành lập, trang bị còn mới, kinh nghiệm chiến đấu chưa nhiều, song cán bộ, chiến sĩ đã nhanh chóng làm chủ khí tài, tích cực huấn luyện, nghiên cứu phương pháp đánh địch, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

2. Chiến thắng ngày 24/7/1965 - Dấu mốc mở đầu truyền thống vẻ vang của Bộ đội Tên lửa

Ngày 24/7/1965, tại khu vực Suối Hai (Ba Vì, Hà Nội), các đơn vị tên lửa phòng không lần đầu tham gia chiến đấu. Với sự chỉ huy chặt chẽ, hiệp đồng nhịp nhàng và quyết tâm cao, Bộ đội Tên lửa đã phóng những quả đạn đầu tiên, tiêu diệt nhiều máy bay hiện đại của không quân Mỹ, tạo nên bất ngờ lớn đối với đối phương.

Chiến thắng ngày 24/7/1965 đã chứng minh khả năng làm chủ vũ khí kỹ thuật hiện đại của Bộ đội Tên lửa, đồng thời mở ra phương thức tác chiến mới trong thế trận phòng không bảo vệ miền Bắc.

Những điểm nổi bật về nghệ thuật tác chiến được thể hiện trong trận đánh gồm:

Một là, chủ động chuẩn bị và nắm chắc tình hình địch. Bộ đội Tên lửa nghiên cứu kỹ quy luật hoạt động của không quân Mỹ, lựa chọn khu vực triển khai, xác định đúng thời cơ chiến đấu, phát huy hiệu quả bất ngờ.

Hai là, làm chủ vũ khí, khí tài hiện đại. Mặc dù thời gian tiếp nhận và huấn luyện ngắn, cán bộ, chiến sĩ đã nhanh chóng khai thác hiệu quả tính năng kỹ thuật của hệ thống tên lửa, bảo đảm phóng đạn chính xác, tiêu diệt mục tiêu.

Ba là, hiệp đồng chặt chẽ với các lực lượng phòng không. Các đơn vị tên lửa phối hợp hiệu quả với rađa, pháo phòng không, lực lượng quan sát và chỉ huy, hình thành thế trận phòng không liên hoàn, nhiều tầng, nhiều lớp.

Bốn là, phát huy nhân tố con người. Ý chí quyết tâm, bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và tinh thần dũng cảm của cán bộ, chiến sĩ là yếu tố quyết định làm nên chiến thắng ngay trong trận đầu ra quân.

Cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 65, Trung đoàn 236 lắp ráp thận trọng, chuẩn xác những quả đạn tên lửa đầu tiên chuẩn bị cho trận đánh ngày 24/7/1965

3. Bước phát triển về nghệ thuật tác chiến của Bộ đội Tên lửa Phòng không

Từ chiến thắng ngày 24/7/1965, nghệ thuật tác chiến của Bộ đội Tên lửa Phòng không không ngừng được bổ sung và phát triển.

Thứ nhất, từ làm chủ vũ khí đến sáng tạo cách đánh phù hợp với điều kiện chiến trường.

Qua thực tiễn chiến đấu, Bộ đội Tên lửa từng bước hoàn thiện phương pháp sử dụng khí tài, linh hoạt thay đổi trận địa, cơ động nhanh, đánh địch ở nhiều độ cao và trong điều kiện tác chiến điện tử ngày càng phức tạp.

Thứ hai, từ tác chiến độc lập đến hiệp đồng chặt chẽ trong thế trận phòng không nhân dân.

Bộ đội Tên lửa phối hợp ngày càng hiệu quả với không quân, rađa, pháo phòng không và các lực lượng phòng không địa phương, tạo nên sức mạnh tổng hợp, nâng cao khả năng bảo vệ các mục tiêu trọng yếu và đánh bại nhiều cuộc tiến công đường không của đối phương.

Thứ ba, từ kinh nghiệm thực tiễn đến phát triển thành nghệ thuật tác chiến phòng không hiện đại.

Những bài học từ các trận đánh được tổng kết, bổ sung vào lý luận nghệ thuật quân sự Việt Nam, góp phần nâng cao trình độ tổ chức chỉ huy, sử dụng lực lượng và phát triển nghệ thuật tác chiến phòng không trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao.

4. Ý nghĩa và bài học kinh nghiệm

Chiến thắng ngày 24/7/1965 và truyền thống vẻ vang của Bộ đội Tên lửa Phòng không có ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp xây dựng nền quốc phòng toàn dân và bảo vệ bầu trời Tổ quốc. Những kinh nghiệm về tổ chức lực lượng, làm chủ vũ khí hiện đại, hiệp đồng tác chiến và phát huy nhân tố con người vẫn giữ nguyên giá trị trong sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Đối với Khoa Quân chủng: Kỷ niệm Ngày truyền thống Bộ đội Tên lửa là dịp ôn lại truyền thống anh hùng, nghiên cứu và vận dụng những bài học về nghệ thuật tác chiến phòng không, hiệp đồng quân binh chủng và khai thác hiệu quả vũ khí, trang bị hiện đại trong điều kiện chiến tranh mới. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học quân sự và đào tạo cán bộ.

Đối với Học viện Lục quân: Truyền thống Bộ đội Tên lửa khẳng định vai trò của nghệ thuật hiệp đồng quân binh chủng, xây dựng thế trận phòng không toàn dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân. Những bài học từ chiến thắng ngày 24/7/1965 góp phần bồi dưỡng tư duy chỉ huy, tham mưu, nâng cao năng lực nghiên cứu, vận dụng nghệ thuật quân sự Việt Nam vào huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu. Đồng thời, giáo dục cho cán bộ, giảng viên, học viên lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý chí quyết tâm bảo vệ vững chắc bầu trời Tổ quốc trong tình hình mới, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam ngày càng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại./.

T.V.T