Nâng cao chất lượng đánh giá kết quả học tập nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực của học viên ở Học viện Lục quân hiện nay
Đánh giá kết quả học tập của học viên ở Học viện Lục quân nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực của người học là một bước chuyển quan trọng từ việc chỉ chú trọng xem học viên biết những gì qua giai đoạn học tập, nghĩa là chỉ kiểm tra kiến thức cốt lõi của người học sang việc đánh giá học viên làm được những gì và làm như thế nào chính từ những kiến thức đã học đó. Nâng cao chất lượng đánh giá kết quả học tập nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực của học viên ở Học viện Lục quân hiện nay là quá trình tác động tích cực, tự giác của các chủ thể giáo dục, đào tạo đến học viên, biến quá trình đánh giá kết quả học tập từ phương pháp đánh giá truyền thống sang phương pháp đánh giá nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực của người học cần có nhận thức mới trong đánh giá kết quả học tập của học viên, thực hiện đúng quy trình đánh giá chuẩn năng lực, thực hiện các hình thức đánh giá cốt lõi, cần khắc phục những trở ngại khi triển khai thực hiện phương pháp đánh giá nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực của người học để đáp ứng tốt hơn với đòi hỏi của mục tiêu, yêu cầu đào tạo sau khi ra trường học viên hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ trên cương vị tổ chức phân công trong bối cảnh mới.
Thực tiễn trong những năm qua, nâng cao chất lượng đánh giá kết quả học tập nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực của học viên ở Học viện Lục quân đã đạt được nhiều kết quả thiết thực. Qua đó, đánh giá kết quả học tập của học viên, toàn diện, khách quan, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo ở Học viện. Song trước sự đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục, đào tạo của đất nước; đặt ra công tác giáo dục, đào tạo của Học viện luôn có sự phát triển mới; đồng thời, tác động sâu rộng từ chuyển đổi số đến nhiệm vụ đào tạo của Học viện. Đặc biệt hiện nay, Học viện xác định “chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị”. Vì vậy, đòi hỏi phải nâng cao chất lượng đánh giá kết quả học tập của học viên, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực theo chuẩn đầu ra và mục tiêu đào tạo. Cần tập trung vào một số vấn đề cơ bản sau:
Một là, cần có nhận thức mới trong đánh giá kết quả học tập của học viên. Nhận thức sự thống nhất và khác biệt trong đánh giá kết quả học tập của học viên giữa phương pháp đánh giá truyền thống với phương pháp đánh giá nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực của người học. Sự thống nhất trong đánh giá kết quả học tập của học viên giữa hai phương pháp trên đều là hướng tới đánh giá kết quả học tập của học viên, phản ánh trình độ, phẩm chất, năng lực của người học theo chuẩn đầu ra, mục tiêu đào tạo qua một giai đoạn đào tạo. Sự khác biệt trong đánh giá kết quả học tập của học viên theo phương pháp đánh giá truyền thống là kiến thức vốn nặng về ghi nhớ và tái hiện kiến thức qua các bài thi, kiểm tra viết; nội dung trọng tâm kiến thức đánh giá là nhớ và hiểu; công cụ đánh giá là đề thi trắc nghiệm, tự luận đóng; thời điểm đánh giá là giữa kỳ, cuối kỳ, đánh giá tổng kết; vai trò học viên là làm bài kiểu thụ động. Đánh giá kết quả học tập của học viên theo phương pháp đánh giá nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực của người học là kiến thức tập trung vào sự kết hợp giữa kiến thức, kỹ năng, thái độ trước bối cảnh thực tế; nội dung trọng tâm là khả năng vận dụng, áp dụng, phân tích, sáng tạo; công cụ đánh giá là dự án làm việc nhóm, bài tập tình huống, hồ sơ học tập; thời điểm đánh giá là xuyên suốt quá trình học tập, đánh giá thường xuyên; vai trò học viên là chủ động tự đánh giá và phản hồi kết quả học tập.
Một buổi tập bài của học viên đào tạo cấp trung, sư đoàn ở Học viện Lục quân
Hai là, thực hiện đúng quy trình đánh giá chuẩn năng lực. Để đánh giá đúng hướng và đạt được mục đích đề ra, giảng viên thường áp dụng quy trình đánh giá chuẩn năng lực theo thứ tự sau: (1) Xác định chuẩn đầu ra. Xác định rõ học viên sẽ sở hữu năng lực cụ thể nào sau khi học xong có thể thực hành tốt cương vị chức trách phân công theo mục tiêu đào tạo chứ không chỉ nắm và hiểu về kiến thức đó. (2) Xác định bằng chứng năng lực. Xác định học viên cần thực hiện bằng những sản phẩm lượng hóa hoặc hành động cụ thể để chứng minh người học đạt được năng lực nào đó thông qua báo cáo, mô hình, buổi thuyết trình, giải quyết tình huống từ thực tiễn quân sự. (3) Xây dựng tiêu chí đánh giá. Thiết kế bảng tiêu chí chi tiết để đánh giá, phân rõ các mức độ hoàn thiện của năng lực các mức từ “chưa đạt, đạt, khá, xuất sắc” để đảm bảo tính khách quan khi đánh giá. (4) Thiết kế hoạt động dạy và hoạt động học. Khi có đích đến và cách đánh giá, giảng viên mới thiết kế bài giảng, hoạt động trên lớp, nhằm hỗ trợ học viên đạt được năng lực đó.
Ba là, thực hiện các hình thức đánh giá cốt lõi. Để đo lường chính xác năng lực, giảng viên ưu tiên phối hợp các hình thức như: Đánh giá thực tế của học viên được đặt vào các tình huống thực hoặc mô phỏng không gian thực tế của hoạt động quân sự. Cần giải quyết tình huống quân sự hay phân tích và đưa ra cách giải quyết tình huống cho một vấn đề cụ thể nào đó thiết thực trong hoạt động quân sự. Dự án làm việc nhóm để tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh gắn liền với thực tiễn hoạt động quân sự. Đóng vai mô phỏng các buổi tập bài, luyện tập, diễn tập trên các cương vị chức trách phân công. Hồ sơ học tập là học viên tích lũy các sản phẩm từ dự án làm việc nhóm, bài viết, chứng nhận chất lượng trong suốt thời gian học tập vào một hồ sơ. Đây là minh chứng sống động nhất cho thấy sự tiến bộ và quá trình trưởng thành về mặt năng lực của người học. Đánh giá thường xuyên và phản hồi định kỳ thay vì đợi đến cuối kỳ mới chấm điểm, giảng viên đưa ra những bài kiểm tra nhỏ giúp học viên nhận ra mình đang hổng kiến thức ở đâu để sửa chữa, sửa tập; đồng thời, qua đó giúp giảng viên điều chỉnh tốc độ và phương pháp giảng dạy của mình nhằm nâng cao chất lượng đào tạo.
Một buổi tự học của học viên đào tạo cấp trung, sư đoàn ở Học viện Lục quân
