Âm vang “Lời kêu gọi Toàn quốc Kháng chiến” trong tư duy đổi mới đào tạo tin học - ngoại ngữ tại Học viện Lục quân

Từ “Ai có súng dùng súng” đến tinh thần chủ động chiếm lĩnh tri thức mới

Đêm 19/12/1946, Lời kêu gọi của Bác đã khơi dậy sức mạnh của toàn dân tộc, với tư tưởng cốt lõi là huy động mọi nguồn lực, “ai có súng dùng súng, ai có gươm dùng gươm”, không thụ động chờ đợi mà chủ động tấn công địch để giữ gìn nền độc lập. Vận dụng quan điểm ấy vào bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay, “mặt trận” của người giảng viên và học viên Học viện Lục quân không chỉ nằm ở thao trường bãi tập, mà còn ở việc chiếm lĩnh không gian số và vượt qua rào cản ngôn ngữ.

Trong môi trường tác chiến hiện đại, Tin học và Ngoại ngữ không còn là những môn học kỹ năng bổ trợ đơn thuần, mà đã trở thành năng lực cơ bản, “vũ khí” chiến đấu thực thụ. Nếu như năm xưa, cha ông ta phải dùng vũ khí thô sơ để chống lại vũ khí tối tân, thì ngày nay, tinh thần “Toàn quốc kháng chiến” đòi hỏi chúng ta không được phép tụt hậu. Chúng ta phải chủ động trang bị cho mình nền tảng công nghệ vững chắc và khả năng ngoại ngữ linh hoạt để làm chủ các khí tài hiện đại, nghiên cứu nghệ thuật quân sự thế giới và tham gia hiệu quả vào các hoạt động đối ngoại quốc phòng, gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc.

“Tự lực cánh sinh” là động lực đổi mới phương pháp giảng dạy

Tinh thần “thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ” năm xưa, nay được đội ngũ giảng viên Khoa Tin học - Ngoại ngữ chuyển hóa thành quyết tâm: “Quyết không chịu tụt hậu, quyết không để rào cản công nghệ và ngôn ngữ làm hạn chế tư duy của bản thân”.

Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 19-12-1946. Ảnh: Tư liệu TTXVN

Tại Học viện Lục quân, đối tượng đào tạo là cán bộ chỉ huy - tham mưu cấp chiến thuật, chiến dịch. Yêu cầu đặt ra không chỉ là biết sử dụng máy tính hay giao tiếp ngoại ngữ thông thường, mà là khả năng ứng dụng công nghệ vào diễn tập, chỉ huy tham mưu và khả năng nghiên cứu tài liệu quân sự nước ngoài. Thực tiễn này đòi hỏi một cuộc đổi mới trong phương pháp giảng dạy, mang đậm tính “tự lực cánh sinh” và sáng tạo:

Thứ nhất, đối với bộ môn Tin học, tư duy giảng dạy đã chuyển dịch mạnh mẽ từ “học kỹ năng sử dụng phần mềm” sang “tư duy hệ thống và chuyển đổi số”. Giảng viên không chỉ dạy cách soạn thảo văn bản, mà hướng dẫn học viên cách khai thác dữ liệu lớn, bảo mật thông tin trong môi trường mạng quân sự, và ứng dụng các phần mềm mô phỏng tác chiến. Các bài giảng được số hóa, tích hợp công nghệ thực tế ảo, giúp người học hình dung trực quan về chiến trường số - nơi mà một dòng lệnh chính xác cũng có sức mạnh như một viên đạn trúng đích.

Thứ hai, đối với bộ môn Ngoại ngữ, phương pháp “Thầy đọc - Trò chép” truyền thống đã được thay thế bằng phương pháp tương tác, lấy người học làm trung tâm. Tinh thần của ngày Toàn quốc kháng chiến là “vừa kháng chiến, vừa kiến quốc”, thì nay là “vừa học tập, vừa thực hành”. Các giờ học ngoại ngữ tại Học viện hiện nay lồng ghép các tình huống quân sự giả định, giúp học viên không chỉ giỏi ngữ pháp mà còn thành thạo thuật ngữ chuyên ngành, sẵn sàng cho các nhiệm vụ quốc tế.

Ứng dụng công nghệ là “Vũ khí” sắc bén trong thời đại mới

Nếu như trong kháng chiến, sự sáng tạo thể hiện ở việc chế tạo vũ khí từ những vật dụng thô sơ, thì ngày nay, sự sáng tạo của giảng viên Khoa Tin học - Ngoại ngữ, Học viện Lục quân thể hiện ở việc ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ và ngược lại.

Khoa Tin học - Ngoại ngữ đã và đang đẩy mạnh mô hình Blended Learning (học tập kết hợp). Hệ thống thư viện số, các phần mềm kiểm tra đánh giá trực tuyến được đưa vào sử dụng, cho phép học viên tự học, tự nghiên cứu mọi lúc, mọi nơi. Đây chính là sự vận dụng sáng tạo quan điểm “mỗi người dân là một chiến sĩ”, mỗi học viên phải là một chủ thể chủ động trong việc tích lũy tri thức, không phụ thuộc hoàn toàn vào giờ lên lớp. Đặc biệt, việc ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ biên phiên dịch và tra cứu tài liệu quân sự đang được nghiên cứu triển khai. Điều này giúp rút ngắn khoảng cách tiếp cận tri thức quân sự hiện đại của thế giới, đảm bảo tính thời sự và chính xác, yếu tố rất quan trọng trong công tác tham mưu, huấn luyện.

Tiếp nối hào khí 19/12 - Khát vọng vươn tầm

Đổi mới phương pháp dạy và học là một quá trình lâu dài, cũng giống như cuộc kháng chiến trường kỳ đầy gian khổ. Có những “lô cốt” cần phá bỏ, đó là tư duy ngại đổi mới, là thói quen thụ động trong tiếp nhận kiến thức, hay tâm lý e ngại trước sự phát triển quá nhanh của công nghệ. Tuy nhiên, âm vang Lời kêu gọi Toàn quốc Kháng chiến nhắc nhở chúng ta rằng, trước khó khăn, người chiến sĩ cách mạng không bao giờ lùi bước. Đội ngũ giảng viên Khoa Tin học - Ngoại ngữ và học viên Học viện Lục quân hôm nay đang nỗ lực từng ngày, biến khó khăn thành động lực. Mỗi giờ giảng tin học là một bước tiến về làm chủ công nghệ chỉ huy; mỗi trang tài liệu ngoại ngữ được dịch thuật trôi chảy là một cánh cửa mở ra tri thức nhân loại. Đó chính là cách thiết thực nhất để thế hệ hôm nay tri ân sự hy sinh của cha anh, góp phần xây dựng Học viện thông minh, hiện đại.

Lời kêu gọi Toàn quốc Kháng chiến năm 1946 mãi là bản hùng ca bất diệt về ý chí và lòng yêu nước. Đặt trong bối cảnh hiện nay tại Học viện Lục quân, tinh thần ấy được thắp sáng trong từng bài giảng, từng đề tài, chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy và học Tin học - Ngoại ngữ. Đó là sự chuẩn bị nghiêm túc, kỹ lưỡng về con người và trí tuệ, để “Đoàn kết - Sáng tạo - Quyết thắng” không chỉ là khẩu hiệu, mà là hành động thực tiễn, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới./.