Quán triệt nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong nghiên cứu, giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự ở Học viện Lục quân hiện nay

Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng. Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông”[1]. Theo Người, nếu kém lý luận, coi khinh lý luận, hoặc lý luận suông, không liên hệ với thực tiễn sẽ dẫn đến căn bệnh chủ quan duy ý chí, Người ví “Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế. Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi” [2]. Đồng thời, Người cũng phê phán tình trạng học mà không hành, lý luận suông, coi đó là biểu hiện hình thức, không có giá trị thực tiễn. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan sát Mặt trận Đông Khê (1950)

Đối với Hồ Chí Minh, thống nhất giữa lý luận và thực tiễn không chỉ là quy luật nhận thức mà còn là nguyên tắc phương pháp luận cơ bản trong hoạt động cách mạng. Tư tưởng này trở thành di sản lý luận quý báu, có ý nghĩa chỉ đạo sâu sắc đối với mọi lĩnh vực, trong đó có giáo dục - đào tạo quân sự. Vì vậy, việc quán triệt nguyên tắc này trong nghiên cứu, giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ở Học viện Lục quân hiện nay.

Học viện Lục quân là trung tâm đào tạo cán bộ chỉ huy - tham mưu cấp chiến thuật, chiến dịch; đồng thời là nơi nghiên cứu, phát triển khoa học và nghệ thuật quân sự. Đối tượng đào tạo không chỉ là sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn có học viên quốc tế, như Lào và Campuchia. Do đó, yêu cầu đặt ra là phải trang bị hệ thống tri thức vừa có tính lý luận sâu sắc, vừa gắn chặt với thực tiễn hoạt động quân sự. Môn Tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự cung cấp những nội dung cốt lõi như: bạo lực cách mạng, vai trò quần chúng nhân dân, xây dựng lực lượng vũ trang, hậu phương chiến tranh, nghệ thuật quân sự và nền quốc phòng toàn dân. Đây là hệ thống tri thức mang tính khái quát cao, đòi hỏi phương pháp tiếp cận khoa học, gắn lý luận với thực tiễn mới có thể giúp người học nắm vững và vận dụng hiệu quả.

Trong thời gian qua, việc quán triệt nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong nghiên cứu, giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự đã được triển khai đồng bộ và đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đó là:

Thứ nhất, hình thành cách tiếp cận khoa học, hệ thống trong nghiên cứu và giảng dạy

Giảng viên bộ môn đã xác định rõ phạm vi, nội dung và vị trí của tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự trong tổng thể khoa học quân sự Việt Nam. Các luận điểm của Người được phân tích trên cơ sở làm rõ nguồn gốc hình thành, nội dung bản chất, giá trị lý luận và thực tiễn, cũng như ý nghĩa đối với hoạt động quân sự hiện nay. Qua đó, học viên đã từng bước hình thành tư duy hệ thống, nắm vững cấu trúc logic của môn học, nhận thức rõ mối liên hệ giữa các nội dung và quá trình phát triển của tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh, hiểu được tính quy luật và tính tất yếu lịch sử của tư tưởng này trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Thứ hai, gắn chặt nghiên cứu, học tập với thực tiễn cách mạng Việt Nam

Trong quá trình giảng dạy, thực tiễn đấu tranh cách mạng và chiến tranh nhân dân Việt Nam đã được khai thác như nguồn tư liệu sống động để minh chứng và kiểm nghiệm lý luận. Những quyết sách chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng trong xây dựng lực lượng vũ trang, tổ chức chiến tranh và phương pháp tác chiến được phân tích cụ thể, giúp học viên nhận thức sâu sắc quy luật chiến tranh và nâng cao năng lực tư duy quân sự. Thực tiễn đó không chỉ làm sáng rõ lý luận mà còn góp phần củng cố niềm tin khoa học, giúp học viên hiểu rằng lý luận luôn được bổ sung, phát triển từ thực tiễn.

Thứ ba, tăng cường liên hệ lý luận với thực tiễn đấu tranh quân sự dưới sự lãnh đạo của Đảng

Nội dung giảng dạy đã được gắn chặt với các dẫn chứng từ thực tiễn chiến tranh cách mạng Việt Nam và nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Thông qua việc phân tích các chiến dịch tiêu biểu, các hình thức tổ chức lực lượng và phương pháp tác chiến, học viên đã nhận thức rõ hơn sự vận dụng sáng tạo tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh vào thực tiễn. Qua đó, từng bước khắc phục tình trạng học tập hình thức, máy móc; đồng thời phát triển tư duy độc lập, sáng tạo và năng lực vận dụng vào thực tiễn công tác chỉ huy.

Thứ tư, đổi mới và vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học

Quá trình giảng dạy đã kết hợp hiệu quả giữa các phương pháp truyền thống và hiện đại như thuyết trình, nêu vấn đề, thảo luận, học theo tình huống. Vai trò tự học, tự nghiên cứu của học viên được phát huy rõ rệt dưới sự định hướng của giảng viên. Nhờ đó, hứng thú học tập được nâng cao, khả năng tư duy và vận dụng kiến thức vào thực tiễn được cải thiện. Nhiều học viên đã chủ động liên hệ nội dung môn học với thực tiễn công tác, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ huy và chất lượng xây dựng đơn vị.

Có thể khẳng định rằng, việc quán triệt nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong nghiên cứu, giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự tại Học viện Lục quân đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần quan trọng nâng cao chất lượng đào tạo. Không chỉ dừng lại ở phương pháp giảng dạy, đây còn là định hướng tư duy giúp học viên hình thành thế giới quan khoa học, phương pháp luận đúng đắn và năng lực vận dụng sáng tạo vào thực tiễn quân sự.

Trong bối cảnh hiện nay, trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, những kết quả đạt được tiếp tục khẳng định giá trị to lớn của việc gắn lý luận với thực tiễn trong giáo dục - đào tạo quân sự. Đây là cơ sở quan trọng để Học viện Lục quân tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Tài liệu tham khảo:

1, 4. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 8, Nxb CTQG, 2011, tr. 496, tr. 81

2. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb. CTQG, H. 2011, tr. 273

3. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb. CTQG, H. 2011, tr. 252.

Đ.M.Đ