Nhận thức về “Chủ nghĩa xã hội công nghệ” - ý nghĩa đối với công tác giảng dạy học phần chủ nghĩa xã hội khoa học ở Học viện Lục quân hiện nay

Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ phát triển mạnh mẽ, đột phá với tốc độ cao và hạt nhân là công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, internet kết nối vạn vật, tự động hóa thông minh, công nghệ siêu lượng tử... đã và đang làm biến đổi căn bản mọi mặt đời sống xã hội, nhất là sự phát triển của lực lượng sản xuất ở tất cả các nước có chế độ chính trị - xã hội khác nhau. Do đó, cả “chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số” và “chủ nghĩa xã hội công nghệ” - biểu hiện mới của chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội, đều phản ánh một trình độ phát triển mới của lực lượng sản xuất; cùng khai thác, ứng dụng thành tự công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tổ chức kiểu sản xuất mới, nâng cao năng suất lao động và mở rộng khả năng phát triển. Tuy nhiên, mục đích khai thác, ứng dụng những thành tựu khoa học - công nghệ của nhân loại vào phát triển lực lượng sản xuất mới của “chủ nghĩa xã hội công nghệ” khác về bản chất so với “chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số”. Đó là, “chủ nghĩa xã hội công nghệ số” ứng dụng thành tựu khoa học - công nghệ vào phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao năng suất lao động nhằm mục tiêu vì con người, lấy con người làm trung tâm, là chủ thể, là động lực và giá trị cốt lõi “không để ai bỏ lại phía sau” của sự phát triển. Đồng thời, hiện thực hóa giá trị đích thực của chủ nghĩa xã hội, như Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ”(1). Ngược lại, “chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số” lấy lợi nhuận (bóc lột giá trị thặng dư) làm bao trùm, chi phối tuyệt đối quá trình sản xuất, như V.I.Lênin kết luận: “Sản xuất giá trị thặng dư hay lợi nhuận là quy luật tuyệt đối của phương thức sản xuất này”(2) - phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.

Một trong những đặc trưng cốt lõi của “chủ nghĩa xã hội công nghệ” là vai trò trung tâm của Nhà nước xã hội chủ nghĩa trong định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chính trong xây dựng lực lượng sản xuất mới, phát triển nhanh và bền vững đất nước. Vấn đề này đã được Đảng ta khẳng định rất rõ trong Đại hội XIV: Một trong ba trụ cột nền tảng của quá trình xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, đó là “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam”(3). Với phương châm chuyển từ tư duy “quản lý, điều hành” sang tư duy “kiến tạo, phát triển, hành động và phục vụ Nhân dân”, Nhà nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa sẽ đóng vai trò khắc phục các khuyết tật của nền kinh tế thị trường, là chủ thể kiến tạo hệ sinh thái đổi mới, sáng tạo; chủ động đầu tư hạ tầng số, phát triển cơ sở dữ liệu lớn, thúc đẩy đột phá phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, phát triển giáo dục, đào tạo, thực hiện các chính sách an sinh xã hội, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao - yếu tố quyết định sự phát triển của lực lượng sản xuất mới, giải phóng sức lao động của con người...

Từ những luận giải trên, chúng ta khẳng định “Chủ nghĩa xã hội công nghệ” là nhấn mạnh phương thức ứng dụng khoa học - công nghệ, một thành tựu to lớn của nhân loại vào quá trình phát triển lực lượng sản xuất của chủ nghĩa xã hội lên một trình độ mới, nhằm tăng năng suất lao động - yếu tố suy cho cùng quyết định sự chiến thắng của chủ nghĩa xã hội đối với chủ nghĩa tư bản. Như V.I.Lênin khẳng định: “Chủ nghĩa tư bản có thể bị đánh bại hẳn, vì chủ nghĩa xã hội tạo ra một năng suất lao động mới cao hơn nhiều”(3). Do đó, khi nghiên cứu và giảng dạy học phần Chủ nghĩa xã hội khoa học cho các đối tượng học viên ở Học viện Lục quân, đội ngũ cán bộ, giảng viên, nhất là đội ngũ giảng viên trực tiếp giảng dạy học phần Chủ nghĩa xã hội khoa học cần: Tiếp tục nghiên cứu những thành tựu khoa học về Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, lý luận về chủ nghĩa xã hội, lý luận về chủ nghĩa tư bản nói riêng, trên cơ sở đó hiểu rõ trào lưu nghiên cứu về “chủ nghĩa xã hội công nghệ” hay “chủ nghĩa xã hội kỹ thuật số” hiện nay. Tiếp tục quán triệt sâu sắc và vận dụng những quan điểm trong “lý luận về đường lối đổi mới” đã được Đảng ta tổng kết trong Đại hội XIV, trọng tâm là lý luận về chủ nghĩa xã hội, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Quá trình giảng dạy các chủ đề, nội dung cụ thể, cần đặc biệt chú ý vận dụng sáng tạo phương pháp luận biện chứng trong nghiên cứu những biểu hiện mới của chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội hiện nay, như: “chủ nghĩa xã hội công nghệ”, “chủ nghĩa xã hội kỹ thuật số”, “chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số”, “chủ nghĩa tư bản số”... Đặc biệt, khi nghiên cứu về Chủ nghĩa xã hội, cần tiếp cận đầy đủ trên các phương diện: Chủ nghĩa xã hội là học thuyết tư tưởng, lý luận; là phong trào hiện thực - phong trào cộng sản và công nhân quốc tế và chế độ xã hội chủ nghĩa hiện thực trên thế giới hiện nay. Vận dụng nhận thức về “chủ nghĩa xã hội công nghệ” vào các chủ đề cụ thể, như: “Chủ nghĩa xã hội và định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, “Các mô hình và trào lưu chủ nghĩa xã hội trên thế giới hiện nay”, “Lý luận và thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam”…; làm rõ các nội dung cụ thể như: Mục tiêu, mô hình, con đường, động lực, phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam... Đồng thời, kiên quyết đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch của các thế lực thù địch lợi dụng “chủ nghĩa xã hội công nghệ”, nhằm phủ nhận chủ nghĩa xã hội hiện thực, lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, lý luận về đường lối đổi mới ở nước ta, hoặc những nhận thức sai lầm, lệch lạc về “chủ nghĩa xã hội công nghệ”, hoặc đánh đồng bản chất giữa “chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số” với “chủ nghĩa xã hội công nghệ” và cho rằng “Chủ nghĩa xã hội công nghệ và chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số đang “hội tụ” ở một điểm - kỹ thuật số”, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới.

 “Chủ nghĩa xã hội công nghệ” là một trào lưu nghiên cứu về chủ nghĩa xã hội đang phát triển khá rộng rãi trên thế giới và trong nước, tác động mạnh mẽ, nhiều chiều đến công tác tư tưởng, lý luận ở nước ta hiện nay. Do đó, nghiên cứu, làm rõ vấn đề này có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác giảng dạy lý luận chính trị nói chung, giảng dạy học phần Chủ nghĩa xã hội khoa học ở Học viện Lục quân nói riêng. Chính vì vậy, đội ngũ giảng viên, nhất là giảng viên trực tiếp giảng dạy học phần Chủ nghĩa xã hội khoa học cần nắm vững lý luận Chủ nghĩa xã hội khoa học - một trong ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mác - Lênin, sự biến đổi nhanh chóng của thực tiễn, nhất là sự phát triển các yếu tố của lực lượng sản xuất; luôn kiên định lập trường, quan điểm giai cấp công nhân, nâng cao bản lĩnh chính trị; vận dụng linh hoạt, sáng tạo vào giảng dạy, góp phần bảo vệ bản chất khoa học, cách mạng của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng trong kỷ nguyên mới.

Tài liệu tham khảo:

- (1). Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQGST, Hà Nội, Tập 12, tr.563.

- (2). C. Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, Nxb CTQG, Hà Nội, 2002, Tập 23, tr.872.

- (3). V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb CTQG, Hà Nội, 2005, Tập 39, tr.25.

- (4). Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2026, tr.76.

N.S.H