Kỷ niệm 115 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước (05/6/1911 - 05/6/2026), giá trị thời đại và sự vận dụng trong giảng dạy cao cấp lý luận chính trị cho cán bộ Quân đội hiện nay

Tròn 115 năm ngày Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ôn lại tầm vóc lịch sử, giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc của quyết định mang tính thời đại ấy; đồng thời tiếp tục khẳng định ý nghĩa to lớn của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay. Đối với công tác giáo dục, đào tạo cao cấp lý luận chính trị cho cán bộ Quân đội, sự kiện này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, tư duy chiến lược, phương pháp công tác và năng lực lãnh đạo cho đội ngũ cán bộ các cấp.

1. Cuộc ra đi tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành - bước ngoặt vĩ đại của lịch sử dân tộc Việt Nam

Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, dân tộc Việt Nam chìm trong đêm dài nô lệ dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Các phong trào yêu nước theo hệ tư tưởng phong kiến và tư sản lần lượt thất bại, đất nước lâm vào cuộc khủng hoảng sâu sắc về đường lối cứu nước. Trong bối cảnh đó, Nguyễn Tất Thành đã sớm nhận thức được hạn chế của các con đường cứu nước đương thời và quyết tâm ra đi tìm con đường mới cho dân tộc.

Khác với nhiều nhà yêu nước cùng thời chủ yếu hướng sang phương Đông, Nguyễn Tất Thành lựa chọn sang phương Tây - nơi sản sinh ra khẩu hiệu “tự do, bình đẳng, bác ái” - để trực tiếp khảo nghiệm thực tiễn. Đây là sự lựa chọn thể hiện tư duy độc lập, tự chủ, nhãn quan chính trị sắc bén và khát vọng lớn lao vì độc lập dân tộc, tự do cho nhân dân.

Sau gần 30 năm bôn ba qua nhiều châu lục, trải nghiệm thực tiễn phong phú của phong trào công nhân và phong trào giải phóng dân tộc thế giới, Người đã đến với chủ nghĩa Mác - Lênin và khẳng định: chỉ có cách mạng vô sản mới giải phóng được dân tộc bị áp bức. Từ đó, Người truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam, sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, lãnh đạo nhân dân tiến hành thắng lợi Cách mạng Tháng Tám, khai sinh nước Việt Nam mới và đưa dân tộc bước vào kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước của là quyết định lịch sử mang tầm vóc thời đại, thể hiện thiên tài trí tuệ, bản lĩnh cách mạng và khát vọng giải phóng dân tộc sâu sắc. Sự kiện này để lại những giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc như: khẳng định giá trị của tư duy độc lập, tự chủ và sáng tạo trong lựa chọn con đường phát triển dân tộc; khẳng định mối quan hệ biện chứng giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; khẳng định vai trò quyết định của nhân dân và sức mạnh đại đoàn kết dân tộc.

Những giá trị từ hành trình tìm đường cứu nước của Hồ Chí Minh tiếp tục được Đảng ta vận dụng và phát triển trong các văn kiện Đại hội XIV, đặc biệt là yêu cầu kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa.

2. Vận dụng giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy cao cấp lý luận chính trị cho cán bộ Quân đội hiện nay

Giáo dục, đào tạo cao cấp lý luận chính trị cho cán bộ Quân đội ở Học viện Lục quân hiện nay là nhiệm vụ quan trọng nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, tư duy chiến lược và năng lực lãnh đạo đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, chiến tranh thông tin, chiến tranh nhận thức và các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng, việc giáo dục tư duy độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường theo tấm gương Hồ Chí Minh càng trở thành yêu cầu cấp thiết đối với đội ngũ cán bộ Quân đội.

Một là, tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, bản lĩnh chính trị cho cán bộ Quân đội

Hành trình tìm đường cứu nước của Hồ Chí Minh là biểu tượng cao đẹp của lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước và ý chí hy sinh vì độc lập dân tộc. Trong bối cảnh hiện nay, khi các thế lực thù địch đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”, “phi chính trị hóa Quân đội”, việc giáo dục cho cán bộ Quân đội kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và mục tiêu lý tưởng của Đảng càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thông qua giảng dạy cao cấp lý luận chính trị, cần làm sâu sắc nhận thức cho cán bộ về bản chất cách mạng, truyền thống vẻ vang của Đảng, của Quân đội; củng cố niềm tin khoa học vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Hai là, bồi dưỡng tư duy độc lập, sáng tạo và năng lực tổng kết thực tiễn

Một trong những phẩm chất nổi bật của Hồ Chí Minh là luôn xuất phát từ thực tiễn, tôn trọng quy luật khách quan và sáng tạo trong vận dụng lý luận. Đây là bài học lớn đối với công tác đào tạo cán bộ hiện nay. Giảng dạy cao cấp lý luận chính trị cần khắc phục tình trạng truyền thụ lý luận theo lối áp đặt, kinh viện; chuyển mạnh sang phát triển năng lực tư duy phản biện, năng lực phân tích chiến lược, khả năng xử lý các tình huống chính trị - quân sự phức tạp trong thực tiễn. Đồng thời, cần gắn lý luận với thực tiễn xây dựng Quân đội, bảo vệ Tổ quốc, đấu tranh trên không gian mạng, xây dựng nền quốc phòng toàn dân và xử lý các thách thức an ninh phi truyền thống.

Ba là, xây dựng phong cách lãnh đạo, phương pháp công tác khoa học theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Phong cách Hồ Chí Minh là sự thống nhất giữa tư duy khoa học, phong cách dân chủ, gần gũi quần chúng và tinh thần nêu gương mẫu mực. Đây là những phẩm chất đặc biệt cần thiết đối với đội ngũ cán bộ Quân đội hiện nay. Trong giảng dạy cao cấp lý luận chính trị, cần chú trọng giáo dục đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm, phương pháp làm việc khoa học, tác phong sâu sát cơ sở, nói đi đôi với làm; chống bệnh hình thức, giáo điều, quan liêu và xa rời thực tiễn.

Bốn là, nâng cao năng lực đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Hiện nay, các thế lực thù địch đang gia tăng chống phá Đảng, Nhà nước và Quân đội trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận. Vì vậy, đào tạo cao cấp lý luận chính trị phải hướng tới hình thành đội ngũ cán bộ có khả năng nhận diện, phân tích và đấu tranh hiệu quả với các quan điểm sai trái, thù địch. Việc nghiên cứu sâu sắc hành trình Hồ Chí Minh tìm đường cứu nước và giá trị trường tồn của con đường cách mạng Việt Nam sẽ là cơ sở khoa học quan trọng để củng cố “sức đề kháng tư tưởng”, nâng cao bản lĩnh chính trị cho cán bộ Quân đội trước những tác động phức tạp của tình hình thế giới và khu vực.

Kỷ niệm 115 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước là dịp để khẳng định giá trị trường tồn của sự lựa chọn lịch sử đối với vận mệnh dân tộc Việt Nam. Đối với công tác giáo dục, đào tạo cao cấp lý luận chính trị trong Quân đội, việc nghiên cứu và vận dụng những giá trị từ hành trình ấy không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ mà còn trực tiếp củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội, xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy chiến lược sắc bén, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Đ.M.Đ

Tài liệu tham khảo:

1. Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 12, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011;

2. Thư viện Quốc hội: Hồ Chí Minh, hành trình tìm đường cứu nước, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2021;

3. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 1, Nxb CTQG, Hà Nội, 2026.