Nguyễn Ái Quốc trở về tổ quốc, bước khởi đầu xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân

Tranh vẽ Nguyễn Ái Quốc trở về Việt Nam

Sau hơn ba mươi năm hoạt động cách mạng ở nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc trở về Việt Nam trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có nhiều chuyển biến sâu sắc. Chiến tranh thế giới lần thứ hai đang diễn ra ác liệt, chủ nghĩa phát xít từng bước suy yếu, mâu thuẫn giữa các thế lực đế quốc ngày càng gay gắt. Trong nước, phong trào cách mạng tuy phát triển nhưng còn phân tán, lực lượng vũ trang chưa hình thành một cách thống nhất và có tổ chức. Trước yêu cầu cấp bách của sự nghiệp giải phóng dân tộc, sự trở về của Nguyễn Ái Quốc đã đáp ứng đòi hỏi lịch sử, đưa cách mạng Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới.

Ngay sau khi trở về Tổ quốc, Nguyễn Ái Quốc đã trực tiếp khảo sát tình hình thực tiễn, đánh giá đúng tương quan lực lượng giữa ta và địch. Trên cơ sở đó, Người xác định rõ muốn giành được độc lập dân tộc thì phải chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang một cách chủ động, lâu dài và có tổ chức chặt chẽ. Việc xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân được đặt trong tổng thể chiến lược cách mạng giải phóng dân tộc, gắn liền với xây dựng lực lượng chính trị của quần chúng và khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Tháng 5 năm 1941, tại Pác Bó, Cao Bằng, Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị Trung ương lần thứ tám của Đảng Cộng sản Đông Dương. Hội nghị đã đưa ra quyết sách chiến lược khi xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Việt Nam. Đồng thời, Hội nghị nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang, coi đó là nhiệm vụ trung tâm của toàn Đảng, toàn dân. Đây là bước phát triển quan trọng về tư duy quân sự và là cơ sở chính trị trực tiếp cho quá trình xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân.

Một nội dung cốt lõi trong tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc về xây dựng lực lượng vũ trang là quan điểm lấy nhân dân làm gốc. Người khẳng định lực lượng vũ trang cách mạng phải từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu và dựa vào nhân dân để tồn tại và phát triển. Lực lượng vũ trang nhân dân không chỉ là công cụ quân sự thuần túy mà là lực lượng chính trị vũ trang, gắn bó mật thiết với quần chúng, vừa chiến đấu vừa tuyên truyền, vận động và tổ chức nhân dân tham gia cách mạng.

Trên cơ sở đó, từ năm 1941 đến năm 1944, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Nguyễn Ái Quốc, các đội du kích và lực lượng vũ trang tự vệ được xây dựng và phát triển ở nhiều địa phương, đặc biệt là tại Cao Bằng và các tỉnh Việt Bắc. Việc xây dựng lực lượng vũ trang được tiến hành thận trọng, từng bước, phù hợp với điều kiện thực tiễn. Nguyễn Ái Quốc chủ trương xây dựng lực lượng từ nhỏ đến lớn, từ phân tán đến tập trung, từ không chính quy đến chính quy, bảo đảm vừa phát triển lực lượng vừa giữ vững thế bí mật, an toàn.

Ngày 22 tháng 12 năm 1944, theo chỉ thị của Nguyễn Ái Quốc, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập tại khu rừng Trần Hưng Đạo, tỉnh Cao Bằng. Sự kiện này đánh dấu bước phát triển mới về chất trong quá trình xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được xác định là đội quân chủ lực đầu tiên của cách mạng, có nhiệm vụ vừa chiến đấu vừa tuyên truyền, lấy thắng lợi chính trị làm mục tiêu hàng đầu. Ngay sau khi thành lập, đội đã giành thắng lợi trong các trận Phay Khắt và Nà Ngần, khẳng định tính đúng đắn của đường lối xây dựng lực lượng vũ trang do Nguyễn Ái Quốc đề ra.

Nguyễn Ái Quốc đặc biệt coi trọng vai trò của công tác chính trị trong xây dựng lực lượng vũ trang. Người nhấn mạnh rằng quân đội cách mạng trước hết phải có bản chất chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Cán bộ, chiến sĩ không chỉ được huấn luyện về quân sự mà còn được giáo dục về lý tưởng cách mạng, đạo đức cách mạng và tinh thần phục vụ nhân dân. Chính yếu tố chính trị đã tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn, giúp lực lượng vũ trang nhân dân vượt qua mọi khó khăn, thử thách.

Sự ra đời và trưởng thành của lực lượng vũ trang nhân dân dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Ái Quốc đã góp phần quyết định vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Trong Tổng khởi nghĩa tháng 8 năm 1945, lực lượng vũ trang tuy chưa lớn về số lượng nhưng đã phát huy vai trò nòng cốt, phối hợp chặt chẽ với lực lượng chính trị của quần chúng, nhanh chóng làm tan rã bộ máy thống trị của kẻ thù. Là minh chứng cho giá trị thực tiễn của tư tưởng xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân do Nguyễn Ái Quốc khởi xướng và lãnh đạo.

Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, lực lượng vũ trang nhân dân tiếp tục được củng cố và phát triển, trở thành Quân đội nhân dân Việt Nam. Tư tưởng xây dựng lực lượng vũ trang của Nguyễn Ái Quốc được Đảng kế thừa, bổ sung và phát triển qua các giai đoạn lịch sử, trở thành nền tảng cho đường lối quân sự quốc phòng của Đảng. Trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, lực lượng vũ trang nhân dân đã phát huy cao độ bản chất cách mạng, lập nên những chiến công oanh liệt, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

Trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, tư tưởng xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân của Nguyễn Ái Quốc vẫn giữ nguyên giá trị. Đảng ta xác định xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Quá trình đó đòi hỏi phải tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm lấy con người làm trung tâm, lấy chính trị làm nền tảng, kết hợp chặt chẽ giữa truyền thống và hiện đại. 

Đối với Học viện Lục quân, việc nghiên cứu, giảng dạy và vận dụng tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc về xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Học viện là trung tâm đào tạo cán bộ, có trách nhiệm bồi dưỡng cho học viên bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy quân sự khoa học và khả năng vận dụng linh hoạt vào thực tiễn. Việc gắn lý luận xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân với thực tiễn nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

Có thể khẳng định rằng sự trở về Tổ quốc của Nguyễn Ái Quốc ngày 28 tháng 01 năm 1941 là bước khởi đầu có ý nghĩa quyết định đối với quá trình xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Những tư tưởng và chỉ đạo của Người đã đặt nền móng vững chắc cho sự ra đời, phát triển và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng. Việc tiếp tục nghiên cứu, vận dụng và phát triển tư tưởng đó là nhiệm vụ quan trọng nhằm xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới./.