• :
  • :
Học viện Lục quân: "Kiên định vững vàng - Đoàn kết nhất trí - Chủ động sáng tạo - Khắc phục khó khăn - Hoàn thành nhiệm vụ"
Học tập và làm theo TT, ĐĐ, PC HCM

Học tập và làm theo TT, ĐĐ, PC HCM

Phòng, chống diễn biến hòa bình

Phòng, chống diễn biến hòa bình

Giáo dục chính trị
Tìm kiếm

Tìm kiếm

Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 241
Tháng 11 : 11.693
Tháng trước : 18.718
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Đôi điều suy ngẫm về trách nhiệm của người giảng viên Học viện Lục quân trong bối cảnh chuyển đổi số

Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 là dịp để đội ngũ giảng viên chúng ta cùng nhìn lại trách nhiệm của mình trước yêu cầu xây dựng Học viện Lục quân cách mạng, chính quy, chuẩn hóa, hiện đại. Trong xu thế chuyển đổi số, khoa học - công nghệ phát triển đang mở rộng khả năng tiếp cận tri thức và tạo thêm phương thức tổ chức dạy học. Tuy nhiên, giá trị của những phương tiện mới cần được xem xét từ mục đích giáo dục: giúp người học phát triển phẩm chất, năng lực và khả năng hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao.

Tháng 9 năm 1949, khi đến thăm Trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương (nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí minh), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ghi vào Sổ vàng của Nhà trường lời căn dặn: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ”(1). Trong lời dạy của Người, việc học gắn với khả năng thực hiện công việc, sự tu dưỡng bản thân và trách nhiệm của người cán bộ trước sự nghiệp chung. Tri thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi được người học tiếp nhận, suy nghĩ, chuyển hóa thành nhận thức và sử dụng hiệu quả trong hoạt động thực tiễn.

Học viện Lục quân là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quân đội và nghiên cứu khoa học quân sự. Học viên của Học viện là những cán bộ được đào tạo cơ bản, đã từng được rèn luyện trong thực tiễn, có kiến thức và kinh nghiệm lãnh đạo, chỉ huy, quản lý đơn vị và giáo dục bộ đội. Những kinh nghiệm quý báu đó là điều kiện thuận lợi giúp họ tiếp cận tri thức lý luận trên nền tảng các vấn đề đã trải nghiệm, đồng thời tạo điều kiện để kết nối sâu sắc bài học ở nhà trường với thực tiễn đơn vị. Tuy nhiên, kinh nghiệm của mỗi học viên lại được hình thành trong phạm vi nhiệm vụ và hoàn cảnh cụ thể, vì vậy, để trở thành những giá trị định hướng hành động chung, tất yếu những kinh nghiệm ấy cần được phân tích, kiểm nghiệm, bổ sung bằng tri thức lý luận khoa học để có thể vận dụng phù hợp với điều kiện, yêu cầu mới. Đây cũng là căn cứ để người giảng viên xác định nội dung cần truyền đạt, lựa chọn cách tổ chức bài học và đánh giá kết quả học tập của học viên.

 

Hoạt động ngày Nhà giáo Việt Nam ở Khoa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

 

Quá trình thực hiện nhiệm vụ giáo dục và đào tạo tại Học viện Lục quân, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về “Học phải đi đôi với hành, lý luận phải liên hệ với thực tế”(2) có ý nghĩa chỉ dẫn trực tiếp đối với hoạt động học tập của học viên và hoạt động sư phạm của giảng viên.

Liên hệ lý luận với thực tiễn đòi hỏi người học phải biết sử dụng tri thức để nhận diện vấn đề, phân tích nguyên nhân và xác định cách giải quyết phù hợp. Ngược lại, những vấn đề từ thực tiễn giúp học viên kiểm nghiệm điều đã học, nhận rõ giới hạn của kinh nghiệm và hiểu sâu hơn điều kiện vận dụng lý luận. Khi hai quá trình đó được tổ chức gắn bó với nhau, việc học góp phần hình thành năng lực công tác của người học viên theo chuẩn đầu ra của từng môn học. Từ yêu cầu này, chất lượng một bài giảng cần được xem xét qua mức độ hiểu biết và khả năng vận dụng của học viên. Vì vậy, giảng viên phải nắm chắc kiến thức, dự kiến những khó khăn trong quá trình nhận thức của học viên để lựa chọn vấn đề cần trao đổi và hướng dẫn người học đi đến kết luận mới có cơ sở khoa học. Kinh nghiệm công tác của học viên được huy động trong quá trình đó để đối chiếu, làm sáng tỏ nội dung bài học và xem xét những tình huống thực tiễn đặt ra ở đơn vị. Những tác động từ quá trình chuyển đổi số hiện nay đã và đang tạo thêm điều kiện thuận lợi để giảng viên thực hiện những công việc trên. Học liệu số giúp cho quá trình lưu trữ, cập nhật và khai thác tư liệu thuận tiện hơn; hình ảnh, sơ đồ hỗ trợ làm rõ những nội dung vốn trước đây thường khó quan sát, khó diễn tả; các hệ thống được phép sử dụng mở rộng khả năng giao nhiệm vụ, hướng dẫn và trao đổi trong học tập của học viên; v.v..

Mặc dù vậy, hiệu quả giáo dục không hình thành ngay từ việc có thêm phương tiện, thiết bị chuyển nội dung bài giảng lên màn hình. Nếu trước đây công nghệ thường chỉ hỗ trợ giảng viên truyền tải thông tin, học viên chủ yếu tiếp nhận những kết luận có sẵn, thì nay, khi tư liệu được sử dụng để đặt vấn đề, hướng dẫn phân tích và đối chiếu các phương án… phương tiện số - với ưu thế vượt trội về nhiều mặt - tất yếu sẽ giúp hỗ trợ sâu hơn cho hoạt động nhận thức. Do đó, giảng viên cần lựa chọn công nghệ từ mục tiêu bài học, đặc điểm nội dung và phần việc cụ thể mà học viên phải thực hiện trong quá trình học tập.

Việc lựa chọn đó trước hết đòi hỏi người thầy cần hiểu rõ đối tượng đào tạo. Cùng nghiên cứu một nội dung, học viên thuộc các chuyên ngành khác nhau cần vận dụng kiến thức ở những cấp độ tổ chức, phạm vi trách nhiệm và điều kiện công tác khác nhau. Khi nắm được yêu cầu chức trách của người học, giảng viên có cơ sở xác định mức độ đi sâu, lựa chọn tư liệu và xây dựng câu hỏi, vấn đề nghiên cứu phù hợp. Nhờ vậy, kiến thức chung của môn học luôn được đặt trong quan hệ với những công việc mà người học có thể đảm nhiệm sau khi tốt nghiệp. Đến lượt nó, chính điều này sẽ giúp học viên thấy rõ ý nghĩa của nội dung học tập đối với quá trình công tác.

Để tổ chức tốt quá trình giảng dạy trong bối cảnh chuyển đổi số, giảng viên cần thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng cả về chuyên môn, thực tiễn và phương pháp sư phạm. Từ thực tiễn hiện nay, việc làm chủ công nghệ trong hoạt động sư phạm đang là thách thức lớn phải vượt qua đối với một bộ phận không nhỏ giảng viên, do đó phải lựa chọn vấn đề này làm khâu đột phá của đổi mới công tác giảng dạy. Làm chủ công nghệ có ý nghĩa khi người thầy hiểu rõ vấn đề cần giảng, nhận ra nội dung nào cần trực quan hóa, tư liệu nào giúp giải thích bản chất và công cụ nào phù hợp với điều kiện lớp học… Sau mỗi bài giảng, việc lắng nghe ý kiến của học viên, trao đổi với đồng nghiệp và đối chiếu kết quả với mục tiêu bài học sẽ giúp giảng viên nhận diện những nội dung cần điều chỉnh. Chính quá trình chuẩn bị, thực hành và rút kinh nghiệm thường xuyên tạo cơ sở để người thầy hoàn thiện năng lực giảng dạy.

Môi trường số đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về tính kịp thời, chính xác và trung thực trong sử dụng thông tin. Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể hỗ trợ tìm kiếm, sắp xếp tư liệu hoặc gợi ý cách tiếp cận, nhưng kết quả tạo ra có thể chưa thật chính xác, không có nguồn kiểm chứng hoặc chưa phù hợp với nội dung cần nghiên cứu. Vì vậy, giảng viên cần kiểm tra tác giả, nguồn công bố, thời điểm và nội dung tài liệu; phân biệt lời trích với phần diễn giải; chịu trách nhiệm hoàn toàn về những thông tin đưa vào bài giảng. Cách làm cẩn trọng của người thầy cũng góp phần hình thành ở học viên phẩm chất, phong cách làm việc khoa học, tư duy kiểm chứng và thái độ nghiêm túc trong học tập, nghiên cứu và đảm nhiệm các cương vị công tác ở đơn vị sau này.

Với tính đặc thù của giáo dục, đào tạo trong môi trường quân sự, trách nhiệm của giảng viên khi sử dụng công nghệ gắn chặt với yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ bí mật quân sự. Giảng viên cần nắm vững pháp luật của Nhà nước, các quy định của Quân đội và Học viện, sử dụng thiết bị, phần mềm và dữ liệu trong phạm vi được phép. Khi hướng dẫn học viên khai thác, trao đổi tư liệu, cần nắm rõ giới hạn sử dụng, chia sẻ thông tin và chú ý quản trị rủi ro, tránh lộ lọt bí mật trong lĩnh vực quân sự. Ý thức bảo mật chỉ trở thành nền nếp khi nắm vững và chấp hành nghiêm pháp luật, kỷ luật và được thực hiện nghiêm túc trong từng công việc hằng ngày.

Những yêu cầu về chuyên môn, phương pháp và trách nhiệm khoa học gắn liền với sự nêu gương của người giảng viên. Sự gương mẫu thể hiện trong việc chuẩn bị bài giảng chu đáo, sử dụng tư liệu trung thực, tôn trọng ý kiến trao đổi và cầu thị tiếp nhận góp ý. Khi người thầy nghiêm túc tự học, thận trọng trước một nhận định chưa đủ căn cứ và sẵn sàng điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp, khi đó học viên sẽ nhận thấy giá trị của tinh thần học tập qua chính cách làm của người thầy. Sự thống nhất giữa lời nói và việc làm của người thầy sẽ góp phần quan trọng xây dựng, củng cố niềm tin, bồi dưỡng thái độ nghề nghiệp đúng đắn, nghiêm túc cho học viên.

 

Hội thảo khoa học ở Khoa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

 

Cùng với sự cố gắng của đội ngũ giảng viên, học viên, chất lượng đổi mới công tác giáo dục, đào tạo trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay ở Học viện Lục quân còn phụ thuộc vào sự phối hợp của các cơ quan có liên quan, các khoa, bộ môn và các hệ quản lý học viên. Việc bồi dưỡng năng lực, xây dựng và chia sẻ học liệu, trao đổi nội dung, góp ý phương pháp giảng bài cần được gắn với yêu cầu cụ thể của từng chương trình, đối tượng đào tạo. Qua sinh hoạt chuyên môn và rút kinh nghiệm, những cách làm phù hợp được kiểm nghiệm, bổ sung; những khó khăn trong sử dụng phương tiện và tổ chức học tập cũng có điều kiện được nhận diện, tháo gỡ. Sự hỗ trợ của tập thể sẽ tạo môi trường thuận lợi để mỗi giảng viên phát huy tính chủ động, không ngừng hoàn thiện kỹ năng, nghiệp vụ sư phạm đáp ứng với yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục, đào tạo hiện nay.

Công nghệ số mở rộng điều kiện tiếp cận tri thức và tổ chức dạy học; hiệu quả của công nghệ được thể hiện ở những chuyển biến trong nhận thức và hoạt động của người học. Tin tưởng rằng, bằng sự vững vàng về chuyên môn, tinh thần tự học, thái độ trung thực và sự tận tâm với sự nghiệp giáo dục, đào tạo, đội ngũ giảng viên của Học viện sẽ vươn lên mạnh mẽ, tiến kịp cùng thời đại, đóng góp đắc lực và sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại./.

Chú thích:

(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 208.

(2) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 647.


Tác giả: KMLNTTHCM. Nguyễn Trường Sơn
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Thông báo mới
Thư viện ảnh
Thăm dò ý kiến
GIAO DIỆN

Bạn thấy giao diện của trang website Học viện Lục quân như thế nào?