Khoa Trinh sát chủ động cập nhật nội dung về chiến tranh công nghệ cao vào công tác huấn luyện và nghiên cứu khoa học trong giai đoạn hiện nay

Điển hình như trong Chiến tranh Nga - Ukraina, hoạt động tình báo, trinh sát đã phát triển mạnh theo hướng tích hợp đa nguồn, đa tầng và liên thông dữ liệu. Các lực lượng tham chiến không chỉ sử dụng rộng rãi UAV chiến thuật, chiến dịch mà còn kết hợp hiệu quả với hệ thống vệ tinh thương mại, trinh sát điện tử, trinh sát tín hiệu và các nguồn thông tin mở, tạo nên mạng lưới trinh sát nắm địch rộng khắp và liên tục. Trong đó, việc tổ chức và khai thác hiệu quả hệ thống trinh sát bằng máy bay không người lái đã tạo ra ưu thế vượt trội trên chiến trường. Các UAV không chỉ thực hiện nhiệm vụ trinh sát, giám sát mà còn trực tiếp tham gia chỉ thị mục tiêu và đánh phá, hình thành chu trình “trinh sát - chỉ thị - hỏa lực” khép kín, nhanh chóng và chính xác. Nhờ nắm chắc tình hình bố trí, di chuyển của đối phương, quân đội Nga sử dụng UAV có thể vô hiệu hóa nhiều mục tiêu quan trọng như xe tăng, pháo binh, trận địa phòng không, qua đó làm suy giảm nghiêm trọng khả năng chiến đấu của đối phương và từng bước làm thay đổi cục diện chiến tranh.

Thực tiễn đó cho thấy, trong chiến tranh hiện đại, quá trình “thu thập - phân tích - xử lý - ra quyết định” được rút ngắn đáng kể, hình thành năng lực nhận thức tình huống chiến trường gần như theo thời gian thực. Điều này cho phép các đơn vị nhanh chóng phát hiện, xác định chính xác mục tiêu, nâng cao hiệu quả sử dụng hỏa lực chính xác, đặc biệt là pháo binh tầm xa, tên lửa dẫn đường và các loại vũ khí công nghệ cao, đồng thời giảm thiểu tổn thất và tăng khả năng cơ động, linh hoạt trong tác chiến.Đặc biệt, trong các diễn biến căng thẳng gần đây tại khu vực Trung Đông, liên quan đến Mỹ, Israel và Iran, vai trò của tình báo, trinh sát và vũ khí công nghệ cao ngày càng được thể hiện rõ nét. Các bên đã sử dụng rộng rãi UAV, các loại tên lửa cùng hệ thống trinh sát đa tầng, kết hợp giữa vệ tinh, radar và các cảm biến điện tử nhằm phát hiện sớm, theo dõi và đánh giá mục tiêu. Thực tế cho thấy, trong giai đoạn đầu của các đợt xung đột, UAV và tên lửa được sử dụng với mật độ lớn, trong đó UAV chiếm tỷ lệ đáng kể và thường được tổ chức theo chiến thuật “bầy đàn” nhằm gây quá tải hệ thống phòng không của đối phương. Đồng thời, hệ thống trinh sát của Mỹ và các lực lượng đồng minh phải hoạt động liên tục, kết hợp giữa vệ tinh và radar để phát hiện các đợt phóng theo thời gian thực, qua đó cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của trinh sát trong cảnh báo sớm. Những diễn biến này khẳng định rằng tình báo, trinh sát trong chiến tranh hiện đại không chỉ là “tai mắt” mà còn là một hệ thống tác chiến tổng hợp, giữ vai trò then chốt trong cả tiến công và phòng thủ. Từ thực tiễn đó có thể thấy, trinh sát trong chiến tranh hiện đại đã chuyển từ hoạt động đơn lẻ sang hệ thống tích hợp đa lĩnh vực, gắn chặt với công nghệ cao và xử lý dữ liệu. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục đổi mới toàn diện công tác huấn luyện và nghiên cứu khoa học trong công tác chuyên ngành quân báo - trinh sát tại Học viện Lục quân.

Đồng chí Đại tá, TS Bùi Đình Quyền, Chủ nhiệm Khoa Trinh sát huấn luyện cho học viên nội dung chuyên ngành quân báo - trinh sát

Nhận thức sâu sắc xu thế đó, Khoa Trinh sát, Học viện Lục quân đã tập trung đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện lý luận chuyên ngành quân báo - trinh sát, đồng thời gắn chặt với nghiên cứu, phân tích đối tượng tác chiến trong giai đoạn hiện nay. Đây là hai nội dung cốt lõi, xuyên suốt trong quá trình đào tạo, nhằm hình thành cho người học viên tư duy khoa học quân sự, khả năng nhận diện, đánh giá và dự báo chính xác tình hình địch trong mọi điều kiện tác chiến mới. Trong công tác huấn luyện, Khoa đặc biệt chú trọng trang bị cho học viên hệ thống kiến thức lý luận cơ bản, chuyên sâu và thực tiễn về công tác quân báo - trinh sát. Nội dung huấn luyện tập trung làm rõ bản chất, nguyên tắc, nội dung, phương pháp tổ chức và sử dụng lực lượng quân báo - trinh sát trong các loại hình tác chiến, từ chiến thuật đến chiến dịch, chiến lược. Trên cơ sở đó, học viên được rèn luyện khả năng vận dụng lý luận vào phân tích tình huống cụ thể, xây dựng phương án sử dụng quân báo - trinh sát phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ và đặc điểm chiến trường, nhất là trong điều kiện tác chiến công nghệ cao.

Cùng với đó, nghiên cứu đối tượng tác chiến được xác định là một nội dung trọng tâm, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng huấn luyện và nâng cao hiệu quả vận dụng vào thực tiễn. Trong thời gian qua, Khoa Trinh sát đã kịp thời cập nhập, bổ sung vào bài giảng những thông tin mới về đối tượng tác chiến; tập trung làm rõ đặc điểm tổ chức biên chế, trang bị, phương thức, thủ đoạn tác chiến của đối tượng trong điều kiện chiến tranh hiện đại, đặc biệt là việc sử dụng UAV, tác chiến điện tử và các phương tiện công nghệ cao. Thông qua đó, học viên từng bước hình thành khả năng nhận diện quy luật hoạt động của đối tượng, đánh giá đúng âm mưu, ý đồ và dự báo các tình huống có thể xảy ra. Điểm nổi bật trong đổi mới huấn luyện của Khoa là sự kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, giữa nghiên cứu đối tượng với xây dựng tình huống huấn luyện. Các bài giảng, bài tập được xây dựng trên cơ sở phân tích kinh nghiệm từ các cuộc chiến tranh gần đây, đặc biệt là các xung đột có sử dụng rộng rãi công nghệ cao, giúp học viên tiếp cận sát hơn với môi trường tác chiến hiện đại, qua đó nâng cao năng lực tư duy, khả năng xử trí linh hoạt trong điều kiện chiến trường biến động nhanh.

Song song với nhiệm vụ huấn luyện, Khoa Trinh sát tích cực đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học, tập trung làm sáng tỏ cả phương diện lý luận và thực tiễn của công tác quân báo - trinh sát trong các loại hình tác chiến; dự báo đối tượng tác chiến trong điều kiện chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay. Các tài liệu, đề tài, công trình khoa học được triển khai theo hướng bám sát thực tiễn, kịp thời phát hiện những bất cập, hạn chế để bổ sung, hoàn thiện và phát triển hệ thống lý luận về tổ chức, sử dụng lực lượng quân báo - trinh sát. Đồng thời, chú trọng làm rõ đặc điểm, quy luật hoạt động của đối tượng, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp thiết thực, khả thi nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quân báo - trinh sát trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao.

Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, Khoa Trinh sát tiếp tục chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn sâu và tư duy khoa học quân sự. Mỗi giảng viên không chỉ là người truyền thụ tri thức mà còn là nhà nghiên cứu khoa học, trực tiếp tham gia phát triển lý luận và tổng kết thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo và nghiên cứu khoa học của Học viện Lục quân nói chung và của Khoa Trinh sát nói riêng. Trong bối cảnh chiến tranh công nghệ cao với nhiều yếu tố mới, phức tạp và khó dự báo, việc tập trung huấn luyện vững chắc lý luận chuyên ngành quân báo - trinh sát, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu đối tượng tác chiến là hướng đi đúng đắn, thiết thực. Với sự nỗ lực không ngừng, Khoa Trinh sát sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là đơn vị nòng cốt trong công tác giáo dục - đào tạo và nghiên cứu khoa học của Học viện Lục quân, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới./.

B.Đ.Q